– Warmia i Mazury nadrabiają dystans rozwojowy w stosunku do innych regionów Unii Europejskiej, systematycznie zwiększając swój udział w średniej wartości unijnego PKB w przeliczeniu na jednego mieszkańca wg parytetu siły nabywczej waluty – mówi Gustaw Marek Brzezin, marszałek województwa warmińsko-mazurskiego.

Dział: Regiony
środa, 05 kwiecień 2017 20:19

Stawiamy na rozwój ludzi

Rozmowa z Andrzejem Bułą, marszałkiem województwa opolskiego.

 

Proszę powiedzieć, ile pieniędzy z Unii Europejskiej ma do wykorzystania Opolszczyzna w tej perspektywie? Na co samorząd województwa zamierza wydać te środki?

W ciągu najbliższych trzech lat w gospodarkę regionu zainwestujemy 4 mld zł z myślą o tym, by nasze województwo się rozwijało. Chciałbym, aby ludzie mieli poczucie, że wspólnie dobrze wykorzystaliśmy szansę, jaką stwarzają fundusze unijne. Pamiętajmy, że to ostatnie tak duże pieniądze i dla Polski, i dla naszego województwa. Dlatego tak ważne jest, by je dobrze spożytkować.

Jak przedstawia się absorpcja środków?

Do tej pory z RPO rozdysponowaliśmy już ponad 2 z 4 mld zł. To ogromne kwoty, które pobudzają wyobraźnię. Jednak nie o liczby tu chodzi, a o ludzi, którzy mogą z naszej pomocy skorzystać. Jednym z naszych priorytetów jest rozwój rynku pracy. Mamy na uwadze zwłaszcza ludzi młodych, ponieważ to oni mają najtrudniej. Po pierwsze, niełatwo im znaleźć zatrudnienie, a po drugie, nie mają żadnych zasobów materialnych, głównie mieszkań, by móc samodzielnie żyć i nie pozostawać na garnuszku rodziców. Najważniejsze jest to, żeby młodzi ludzie, obojętnie po jakim etapie nauczania, czuli się potrzebni na rynku pracy. Uruchomiliśmy więc programy stażowe dla firm, z nastawieniem właśnie na młodych, które już dziś przynoszą efekty. Po pierwszej edycji programu ponad 70 proc. jego uczestników znalazło zatrudnienie u pracodawcy, u którego odbywało staże.

A jak na Opolszczyźnie wygląda wspomaganie rozwoju firm?

No właśnie. Rozwój regionu nie będzie postępował, jeśli nie zainwestuje się w rozwój przedsiębiorczości, dlatego cieszy mnie duża aktywność opolskich firm w konkursach i staraniach o pieniądze unijne. To podnosi atrakcyjność przedsiębiorcy jako pracodawcy, a atrakcyjna, dobrze płatna praca to jeden z warunków, by zatrzymać u nas młodych ludzi. Wszyscy musimy starać się o to, by mieli zatrudnienie i chcieli w naszym województwie pracować i mieszkać. Dlatego też pieniądze przekazujemy również na wsparcie edukacji uczniów i nauczycieli. I to także z myślą o nich i ich przyszłości inwestujemy setki milionów złotych w infrastrukturę drogową i kolejową. To wszystko ma służyć ludziom. Jeśli coś robimy, zawsze zadajmy sobie pytanie, dla kogo to robimy.

Podpisali Państwo umowę z BGK. Dzięki niej na pożyczki i poręczenia dla firm w regionie zostanie przeznaczona kwota ponad 336 mln zł. Kto dokładnie może skorzystać z tych funduszy?

To bardzo ważne pieniądze w opolskim RPO, ponieważ będą pracować na rzecz przedsiębiorców przez wiele lat, służąc rozwojowi firm, a przez to również rozwojowi naszej gospodarki. Taka forma korzystania z funduszy unijnych zapewnia możliwość ich wielokrotnego wykorzystania i wzmacnia efektywność przedsięwzięć realizowanych z ich udziałem. Środki te będą dostępne dla przedsiębiorstw, wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych oraz dla osób bezrobotnych.

Na jakie cele przedsiębiorcy mogą zaciągać takie pożyczki?

Oczywiście na wprowadzanie innowacji. Małe i średnie firmy mogą przeznaczać je przykładowo na budowę, rozbudowę czy zakup wyposażenia oraz zaplecza badawczo-rozwojowego. Promowane będą wszelkie inwestycje związane z wprowadzaniem na rynek nowych produktów i usług. Mogą to być także inwestycje z zakresu poprawy efektywności energetycznej oraz zmniejszania zapotrzebowania na energię w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych. Będzie można z nich opłacić również inwestycje związane z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii oraz efektywnością energetyczną w MŚP. Środki te mogą być także spożytkowane na uruchomienie działalności gospodarczej przez osoby bezrobotne. Przedsiębiorcy będą mogli zacząć korzystać z tych pieniędzy w drugiej połowie 2017 r., gdy BGK w przetargach wyłoni instytucje pełniące rolę pośredników finansowych.

Budżet województwa na 2017 r. zakłada też duże inwestycje w infrastrukturę. Co planujecie Państwo zrealizować w tym roku?

Planowane na ten rok i realizowane są inwestycje na drogach wojewódzkich, które mają poprawić komunikację, zapewnić lepszy dojazd do terenów inwestycyjnych i zwiększyć bezpieczeństwo zmechanizowanych oraz pieszych użytkowników dróg. Mamy na to 157 mln zł. Wśród zadań strategicznych znalazły się m.in.: budowa obwodnicy Malni i Choruli (kwota 42 mln zł), poprawa dostępności do węzłów autostrady A4 Gogolin i Olszowa (etap II), rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 901 na odcinku Dobrodzień–Kocury (21,1 mln zł), a także rozbudowa drogi wojewódzkiej nr 409 na odcinku Dębina–Moszna (14,3 mln zł). Dzięki tej ostatniej inwestycji poprawi się dojazd do jednej z największych atrakcji turystycznych regionu – do zamku w Mosznej od strony Opola, a dla rowerzystów zostanie wybudowana wydzielona ścieżka. Oczywiście kontynuujemy też naszą największą inwestycję drogową, czyli budowę obwodnicy Czarnowąsów, którą chcemy ukończyć we wrześniu. Ta droga ma przede wszystkim poprawić dojazd do rozbudowywanej Elektrowni Opole.

Oprócz wymienionych, planujemy także inwestycje związane z przeciwdziałaniem i usuwaniem skutków klęsk żywiołowych. Potrzeby w tym zakresie są ogromne. Na razie w budżecie zaplanowaliśmy na te zadania 17 mln zł. Najważniejsze planowane inwestycje to: przebudowa obwałowań przeciwpowodziowych w rejonie Kędzierzyna-Koźla (14 mln zł), budowa obwałowań w Brzegu-Ratajach (32,8 mln zł), budowa wału o długości 150 m w gminie Bierawa (0,6 mln zł) oraz remont 13 innych obwałowań (18,1 mln zł). Największą inwestycją będzie natomiast polder Żelazna w Opolu, na który zaplanowano w tym roku 1,8 mln zł z budżetu województwa i 10,2 mln zł z funduszy unijnych.

Na zamówienie samorządu województwa opolskiego firma NEWAG ma dostarczyć siedem elektrycznych zespołów trakcyjnych. Jak ważny dla województwa jest rozwój komunikacji kolejowej? Czy planujecie Państwo w przyszłości więcej tego typu inwestycji?

Kontrakt z firmą NEWAG S.A. podpisaliśmy jesienią 2015 r. Zgodnie z tą umową do końca 2018 r. firma dostarczy nam siedem nowoczesnych pociągów typu Impuls. Po opolskich torach jeżdżą już cztery takie nowoczesne składy elektryczne. Obsługują one linię Kędzierzyn-Koźle–Wrocław. Impulsy to najnowocześniejsze pociągi w Europie. Są nie tylko komfortowe, ale przede wszystkim bezpieczne. Warto także zwrócić uwagę na fakt, że ok. 90 proc. części pociągu Impuls to od początku do końca polska produkcja. Jeden skład – taki, jakie jeżdżą po opolskich torach – kosztuje ok. 13 mln zł.

A jakie korzyści odnieśli podróżni w związku ze zmianami?

Przede wszystkim skrócił się czas przejazdu: z Opola do Brzegu do 27 min oraz z Opola do Wrocławia do 58 min. Bogatsza oferta przewozowa, realizowana w bardziej komfortowych dla pasażerów warunkach, ma ich zachęcić do częstszego korzystania z pociągów. Chcemy, by wrócili do nich zwłaszcza ci podróżni, którzy w związku z perturbacjami na modernizowanych liniach kolejowych zrezygnowali z przejazdów kolejowych. Dzięki unowocześnieniu linii i taboru podróż koleją może być konkurencyjna dla transportu samochodowego – tańsza, szybsza i bardziej komfortowa. Dlatego też w RPO mamy pieniądze na modernizację ważnych regionalnych linii kolejowych: Opole–Nysa, Opole–Kluczbork i Nysa–Brzeg. Te planowane inwestycje nie tylko znacząco poprawią komfort podróży koleją, ale przede wszystkim wpłyną na wzrost atrakcyjności województwa, bo dobry system komunikacyjny to jeden z warunków rozwoju całego regionu. Prace planowane na tych liniach zakładają zwiększenie wykorzystania transportu kolejowego w komunikacji regionalnej oraz poprawę bezpieczeństwa i standardu obsługi podróżnych. Prace remontowo-rewitalizacyjne mają widocznie poprawić sieć kolejową w województwie opolskim. Inwestycje będzie realizować spółka PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

W tym roku po raz pierwszy realizowany jest Marszałkowski Budżet Obywatelski – do podziału są 3 mln zł. Jakie inicjatywy mogą liczyć na Państwa poparcie?

Idea budżetu marszałkowskiego narodziła się w naszych głowach, ale pomysł i doświadczenia zaczerpnęliśmy od kolegów z małopolskiego urzędu marszałkowskiego. Na razie jesteśmy dwoma województwami w kraju, które takie budżety realizują. To szansa dla ludzi aktywnych, zrzeszonych i niezrzeszonych, by dzielili się swoimi inicjatywami. Kwota budżetu podzielona została w równych częściach – po 600 tys. zł – na pięć subregionów. Zgłaszać będzie można zadania o charakterze kulturalnym, prospołecznym, edukacyjnym, sportowym, turystycznym, ekologicznym lub inne, zgodne z kompetencjami województwa. Liczyć się będzie każda inicjatywa obywatelska, która przyczyni się do rozwoju regionu. A wierzę, że mieszkańcy Opolszczyzny mają wiele ciekawych pomysłów.

Zadanie może zgłosić każdy mieszkaniec regionu, który ukończył 16 lat. Nie musi stać za nim stowarzyszenie czy fundacja, nie musi mieć księgowej – wystarczy, że zbierze określoną liczbę podpisów wspierających pomysł. Jeśli projekt w głosowaniu uzyska poparcie mieszkańców, to urząd marszałkowski go zrealizuje i rozliczy. Chcemy, by mieszkańcy mieli jak największy wpływ na to, co dzieje się na Opolszczyźnie. Mamy zamiar konsekwentnie budować społeczeństwo obywatelskie.

Ostatnio powołał Pan Forum Młodzieży Województwa Opolskiego „Młodzieżowe Opolskie”. Co jest celem działania tej organizacji?

Wszystko, co robimy, ma służyć ludziom. A młodzi ludzie są dla nas najważniejsi, i to propozycja skierowana właśnie do nich. Forum „Młodzieżowe Opolskie” tworzą 53 osoby – przedstawiciele młodzieżowych rad, organizacji i grup z całej Opolszczyzny. Chciałbym, by byli naszymi doradcami, żeby nam podpowiadali, jak funkcjonują młodzi i czego potrzebują. To od nich tak naprawdę zależy przyszłość naszego regionu, a także całej Polski. Członkowie Forum będą sygnalizować, co dla młodzieży w województwie jest najważniejsze, ale będą też, poprzez praktyczne działania, uczyć się współdecydowania o sobie i swoim regionie. Za nami już pierwsze spotkanie, mam nadzieję, że kolejne przyniosą ciekawe inicjatywy i sugestie dla naszych przyszłych działań.

Dziękujemy za rozmowę.

Dział: Regiony
wtorek, 11 październik 2016 14:12

30 lat spokoju

O tym, jak budować trwałe drogi w technologii betonowej, z Maciejem Sypkiem, krajowym kierownikiem ds. wsparcia technicznego w LafargeHolcim, rozmawia Anna Krawczyk.

Czy Pana zdaniem nadeszła era technologii betonowej?

Myślę, że w dużej mierze tak, i to nie tylko z uwagi na ogłoszenie przez GDDKiA, że w ramach realizacji „Programu budowy dróg na lata 2014–2023” powstanie ponad 800 km dróg ekspresowych i autostrad z nawierzchnią betonową. Obserwuję także wzrost zainteresowania technologią betonową wśród prywatnych inwestorów, a także zarządców dróg lokalnych.

Co sprawia, że ta technologia jest coraz popularniejsza?

Inwestorzy przede wszystkim zwracają uwagę na trwałość nawierzchni betonowych, a więc na to, że eksploatacja drogi o takiej nawierzchni nie jest zakłócana częstymi naprawami. Znaczenie mają również względy estetyczne i większe bezpieczeństwo w porównaniu do konkurencyjnych rozwiązań. Cieszy mnie, że coraz częściej zauważają to osoby decydujące o wydawaniu swoich oraz publicznych pieniędzy.

Jakie innowacyjne rozwiązania proponuje Pana firma w tym zakresie?

Jeżeli chodzi o technologię betonową, to w zasadzie nie ma dla nas żadnych ograniczeń. Zajmujemy się nią od bardzo dawna, pasjonuje nas ona i na tym polu odnosimy sukcesy. Stawiamy na innowacje. Rozwiązania innowacyjne tworzymy dla naszych Klientów prawie każdego dnia. Warto wymienić te wdrożone i następnie rozwijane przez naszą firmę. Osiągamy dobre rezultaty oraz uznanie wśród inwestorów i wykonawców w technologii betonu wałowanego (ang. Roller Compacted Concrete – RCC). Warstwa mieszanki betonowej o optymalnej wilgotności jest tutaj układana i zagęszczana przy użyciu tradycyjnych maszyn do robót drogowych. Jestem przekonany, że RCC to skuteczne rozwiązanie, które może znacząco poprawić jakość dróg lokalnych w Polsce, ponieważ jest trwałe, bezpieczne, proste w wykonaniu i ekonomiczne.

Kolejna innowacja, która powoli zdobywa serca polskich projektantów i użytkowników, to Artevia, czyli seria nowoczesnych nawierzchniowych betonów dekoracyjnych. Dzięki różnym kolorom oraz fakturom Artevia wzbogaca otoczenie i dobrze komponuje się z takimi materiałami, jak kostka brukowa, kamień czy drewno. Artevia znajduje zastosowanie w budownictwie mieszkaniowym (tarasy, chodniki, podwórza), komercyjnym (parkingi, nawierzchnie koło budynków), użyteczności publicznej (place zabaw, skateparki, dziedzińce) oraz w infrastrukturze miejskiej (ścieżki rowerowe, ciągi piesze, przystanki).

Dlaczego więc branża drogowa wciąż obawia się technologii betonowych i tłumaczy te obawy koniecznością zachowania rygorystycznych reżimów technologicznych? Czy rzeczywiście taki diabeł straszny?

Myślę, że reżim technologiczny zawsze jest ważny i nie ma wielkiego znaczenia, w jakiej technologii budujemy. Każdy z nas podróżuje po Polsce i obserwuje stan naszych nawierzchni. Można sobie zadać pytanie, z jakiego powodu tak jest. Jestem przekonany, że przy zachowaniu należytej staranności w procesie technologicznym oraz przy właściwym wykonawstwie, stan naszych dróg byłby znacznie lepszy. Nie stać nas na bylejakość, bo ona kosztuje. Jeśli nie od razu po zakończonej budowie, to i tak po krótkim czasie wszyscy za nią płacimy. Odpowiedni reżim technologiczny plus technologia betonowa gwarantują komfort, bezpieczeństwo i oszczędności.

W mojej firmie odpowiadam za krajowe wsparcie techniczne, dlatego zagadnienie odpowiedniego wykonawstwa jest mi bliskie. Polecam naszym Klientom usługi mojego zespołu w zakresie szkoleń, doradztwa technicznego, i to najlepiej jeszcze przed rozpoczęciem budowy lub w jej trakcie, a nie gdy mleko już się rozlało.

Proszę zatem powiedzieć, przy uwzględnieniu Pańskiego doświadczenia, na co należy zwrócić szczególną uwagę przy projektowaniu dróg betonowych? Czy betonowe nawierzchnie zawsze się sprawdzają?

Jest cały szereg istotnych czynników, które mają wpływ na konstrukcję nawierzchni dróg betonowych, ale według mnie najważniejszy jest dobór właściwości betonu do warunków eksploatacyjnych, a co za tym idzie – dobór odpowiednich surowców do produkcji betonu, a także wybranie właściwej konstrukcji nawierzchni do zadanych obciążeń. Moim zdaniem betonowe nawierzchnie nie zawsze są najlepszym rozwiązaniem. Z uwagi na kruchość materiału, jakim jest stwardniały beton, nie rekomendowałbym takiego rozwiązania w obszarach aktywnych sejsmicznie oraz na terenach, gdzie występują szkody górnicze, ruchy gruntu itp. W takich warunkach lepiej sprawdzą się np. nawierzchnie asfaltowe.

Na co powinni zwrócić uwagę inwestorzy, a na co wykonawcy?

Jeśli chodzi o inwestorów, to powinni oni zwracać uwagę na dobór odpowiedniej konstrukcji do występujących warunków, a także się upewnić, czy jakość dostarczanego betonu gwarantuje co najmniej 30-letnią jego eksploatację.

Jeśli zaś chodzi o wykonawców, to z mojego doświadczenia wynika, że często nie przykłada się wystarczająco dużej wagi do pielęgnacji betonu, odpowiedniego nacinania w czasie szczelin dylatacyjnych oraz sprawnej logistyki na placu budowy.

Dziękuję za rozmowę.        

Dział: Temat Wydania
poniedziałek, 03 październik 2016 08:51

Wielotorowy program modernizacji

Województwo kujawsko-pomorskie ma jeden z największych potencjałów uzdrowiskowych w Polsce. Należy też do czołówki producentów rolnych w kraju, a na wsparcie biznesu przeznaczyło co czwartą złotówkę Regionalnego Programu Operacyjnego.
Z marszałkiem Piotrem Całbeckim rozmawia Michał Rogoziński.

Jaka jest strategia rozwoju województwa na najbliższy czas?

W październiku 2013 r. przyjęliśmy strategię rozwoju województwa kujawsko-pomorskiego „Plan modernizacji 2020+”. Tytuł dokumentu najlepiej oddaje ogólną ideę, którą strategia ta realizuje, czyli szeroki wieloaspektowy program modernizacji regionu. Po ponad dwóch i pół roku od przyjęcia strategii aktualność zachowują w pełni wszystkie jej fundamentalne założenia, cele i priorytety. W największym uproszczeniu założenia planu modernizacji można przedstawić jako dążenie do osiągnięcia znaczącego przyśpieszenia rozwoju dzięki interwencji w sferach społecznej, gospodarczej i infrastrukturalnej, popartej wykształceniem silnego dwubiegunowego ośrodka metropolitalnego. Działania te mają doprowadzić do wyraźnego wzrostu konkurencyjności, skutkującej poprawą jakości życia na obszarach wiejskich i w miastach wszystkich kategorii wielkościowych.

Jednym z ważnych elementów naszego planowania strategicznego 2020+ jest wskazanie tzw. inteligentnych specjalizacji, czyli tych dziedzin, na które stawiamy w gospodarce i współdziałającej z nią nauce. To dzięki nim chcemy zwiększyć dochody i podnieść poziom życia, wykorzystując unijne wsparcie i wypracowane u nas mechanizmy oraz rozwiązania systemowe.

Inteligentne specjalizacje są filarami, na których opieramy rozwój gospodarczy województwa. To te dziedziny, w których już mamy spory potencjał. Odpowiednio wsparte powinny się stać naszymi lokomotywami rozwoju. Oczywiście, muszą zostać spełnione pewne warunki. Wśród podstawowych są współdziałanie biznesu i nauki – czyli komercjalizacja wyników badań naukowych i przeprowadzanie badań odpowiadających na potrzeby przedsiębiorstw – a także zaangażowanie systemu oświatowego i administracji samorządowej. Inteligentne specjalizacje, żeby spełnić swoją rolę, potrzebują bowiem przygotowanych kadr, sprzyjającego klimatu, a na początku także inwestycji finansowych.

Wśród przyjętych w strategii specjalizacji na pierwszy plan wysuwają się produkcja wysokiej jakości żywności oraz usługi medyczne w połączeniu z leczeniem uzdrowiskowym i turystyką zdrowotną. Specjalizacja związana z produkcją żywności nie wymaga komentowania. Już jesteśmy w tej dziedzinie krajowym potentatem. Chcemy znacząco wzmocnić przetwórstwo i przejąć cały łańcuch produkcyjno-dystrybucyjny, od wytwarzania nawozów przez przetwarzanie i magazynowanie płodów rolnych po sprzedaż. Zakładamy, że za kilka lub kilkanaście lat kujawsko-pomorska żywność – u nas od początku do końca wytworzona, zapakowana, oznaczona naszymi regionalnymi znakami gwarantowanej jakości – będzie klasą dla siebie, rozpoznawalną w Europie i dobrze sprzedającą się marką. Specjalizacja medyczna – którą opieramy na solidnie w ostatnim czasie zmodernizowanych, dobrze wyposażonych placówkach i wysoko wykwalifikowanych kadrach medycznych oraz zasobach i marce naszych uzdrowisk – powinna umożliwić nam czerpanie zysków z turystyki zdrowotnej, w tym uzdrowiskowej i rehabilitacyjnej, a także tworzenie w tym segmencie gospodarki wielu stabilnych miejsc pracy. Kujawsko-pomorskie jest jednym z krajowych liderów w dziedzinie lecznictwa uzdrowiskowego, co potwierdzają dane dotyczące zarówno oferty naszych kurortów, jak i liczby kuracjuszy.

Zasadniczym celem wspierania przedsiębiorczości są miejsca pracy – chodzi o ograniczenie bezrobocia z jego degradującymi społecznie skutkami. Nie oznacza to, że tracimy z oczu sam rozwój przedsiębiorczości. W tym ujęciu pozostaje on istotnym strategicznym celem pośrednim. Na wsparcie biznesu – przede wszystkim małych i średnich firm – przeznaczyliśmy co czwartą złotówkę z naszego Regionalnego Programu Operacyjnego 2007–2013. To priorytet również w nowym unijnym rozdaniu.

Jakie działania są obecnie prowadzone na terenie województwa?

W nowej perspektywie finansowej kontynuujemy modernizację infrastruktury kolejowej, w tym dworców o znaczeniu regionalnym. Zarządca krajowej sieci kolejowej, państwowa spółka PKP Polskie Linie Kolejowe, otrzyma z naszego RPO 2014–2020 w trybie pozakonkursowym ponad 40 mln euro (ponad 170 mln złotych).

Potężny zastrzyk finansowy trafi także na budowę i modernizację dróg w całym Kujawsko-Pomorskiem. Finansowanie tego typu inwestycji przygotowujemy z myślą o drogach gminnych i powiatowych (pula w najbliższym konkursie 21 mln euro, czyli ok. 90 mln złotych), drogach wojewódzkich w pięciu największych miastach regionu (w najbliższym konkursie 18 mln euro, blisko 80 mln złotych) oraz drogach wojewódzkich zarządzanych przez administrację marszałkowską (tryb pozakonkursowy, 101 mln euro, czyli ok. 430 mln złotych).

Jakie są planowane działania rozbudowy infrastruktury w województwie w najbliższym czasie?

Przed nami kontynuacja integracji transportu publicznego – realizacja pakietu przedsięwzięć pod hasłem BiT City 2.
Celem jest lepsze skomunikowanie Bydgoszczy i Torunia z pozostałymi większymi miastami regionu – Włocławkiem, Grudziądzem i Inowrocławiem.

W minionej perspektywie finansowej, dzięki zaangażowaniu środków z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, zrealizowaliśmy szereg inwestycji modernizacyjnych dotyczących wszystkich szpitali wojewódzkich. Skala tych przedsięwzięć pozwoliła je określić jako nasz medyczny pakiet stulecia. Teraz przystępujemy do jego drugiego etapu, którym obejmujemy wszystkie wojewódzkie lecznice, gdzie proces unowocześnienia infrastruktury rozpoczęto w etapie pierwszym. Jest wśród nich Wojewódzki Szpital Zespolony w Toruniu, który w wyniku planowanej rozbudowy niemal podwoi liczbę łóżek, powierzchnia szpitalna powiększy się o 60 proc. Program obejmuje także m.in. rozbudowę Szpitala Wojewódzkiego we Włocławku, zakupy wyposażenia i aparatury dla Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego, Kujawsko-Pomorskiego Centrum Pulmonologii oraz Wojewódzkiego Szpitala Obserwacyjno-Zakaźnego w Bydgoszczy, budowę polikliniki w Centrum Onkologii w Bydgoszczy oraz modernizację kolejnych oddziałów w szpitalu psychiatrycznym w Świeciu.

Planujemy ponadto potężne przedsięwzięcie infrastrukturalne w dziedzinie kultury – rozbudowę Filharmonii Pomorskiej w Bydgoszczy. Pracujemy nad koncepcją rozbudowy gmachu oraz montażem finansowym inwestycji.

Pod jakim względem województwo jest bardziej konkurencyjne na tle pozostałych?

Kujawsko-pomorskie ma szereg atutów, które czynią z niego region bardzo atrakcyjny inwestycyjnie i konkurencyjny. Co bardzo ważne – są to walory trwałe i także w przewidywalnej przyszłości będą nadal zwiększać naszą konkurencyjność. Na uwagę zasługuje np. potencjał uzdrowiskowy, który lokuje region na drugiej pozycji w kraju, a dwa z trzech regionalnych uzdrowisk – Ciechocinek i Inowrocław – znajdują się w ścisłej czołówce największych uzdrowisk w Polsce. Kujawsko-pomorskie, z 34 tego typu placówkami, jest na czwartym miejscu w kraju pod względem liczby posiadanych sanatoriów, szpitali uzdrowiskowych i zakładów rehabilitacji leczniczej. Pod względem liczby kuracjuszy, z blisko 125 tys. gości rocznie, sytuujemy się na miejscu drugim.

Innym przykładem jest zdolność do produkcji na dużą skalę wysokiej jakości żywności. Należymy do największych producentów rolnych w kraju. Nasze grunty orne osiągają najwyższe ceny w Polsce – cena hektara wyniosła w 2015 r. prawie 41 tys. złotych, to wyżej nawet niż w Wielkopolsce.

Wyróżnia nas ponadto mechanizm wspierania rozwoju społeczności lokalnych. W naszym województwie wielomilionową pulą środków z kilku unijnych programów będą dysponować lokalne grupy działania, czyli partnerstwa mieszkańców, organizacji pozarządowych oraz samorządów. Tworzymy budżet obywatelski w skali wojewódzkiej. Wspólnie z lokalnymi grupami działania i działającymi w ich strukturach instytucjami i organizacjami możemy skutecznie reagować na realne potrzeby i problemy mieszkańców. Podstawą jest 28 lokalnych strategii rozwoju, których realizacja właśnie się rozpoczyna.

Środki, którymi dysponują lokalne grupy działania, zostaną przeznaczone m.in. na aktywizację społeczną i zawodową, w tym wspieranie przedsiębiorczości społecznej. Społeczności lokalne na terenach wiejskich i w miastach do 20 tys. mieszkańców mogą także liczyć na dofinansowanie inwestycji w dziedzinie rewitalizacji i rozbudowy publicznej infrastruktury, a także na działania dotyczące wspierania przedsiębiorczości, w tym tworzenie inkubatorów przedsiębiorczości.

W krajowej czołówce jesteśmy także w dziedzinie infrastruktury sportowej. W latach 2008–2016 samorząd województwa udzielił wsparcia na realizację 384 tego rodzaju przedsięwzięć. Mamy u nas 213 boisk zbudowanych w ramach programu „Orlik”, co daje nam trzecie miejsce w kraju, powstało też 86 hal lub sal sportowych, 11 basenów pływackich, 12 stadionów, 12 boisk piłkarskich, 37 boisk wielofunkcyjnych oraz 13 innych obiektów sportowych. Łączny koszt to ponad 900 mln złotych. W planach mamy m.in. budowę krytej 50-metrowej pływalni w Bydgoszczy i centrum sportów wodnych w Kruszwicy.

W Kujawsko-Pomorskiem działa 14 podstref Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej – w Barcinie, Brodnicy, Bydgoszczy, Grudziądzu, Inowrocławiu, Kowalewie Pomorskim, Janikowie, Lipnie, Łysomicach, Rypinie, Toruniu, Świeciu, Wąbrzeźnie i Włocławku – o łącznej powierzchni ponad 800 hektarów.

Które inwestycje są obecnie kluczowe?

Koniecznością jest rozbudowa i modernizacja sieci najważniejszych dróg – mam na myśli budowę ekspresówek S5 i S10 (przynajmniej na odcinku od Piły do Warszawy) oraz przebudowa bardzo ważnych dla funkcjonowania województwa dróg krajowych 15 i 25. Bardzo istotna jest przebudowa, do standardów umożliwiających rozwijanie prędkości co najmniej 160 km/h, linii kolejowych łączących Kujawsko-Pomorskie z sąsiednimi ośrodkami regionalnymi – a więc przede wszystkim linii 18 w kierunku Warszawy i Łodzi oraz linii 131 i 353 w kierunkach Poznania, Gdańska i Olsztyna.

Bardzo dużą szansą rozwojową województwa – i impulsem rozwojowym o znaczeniu narodowym – może być zagospodarowanie Doliny Dolnej Wisły. Zależy nam na doprowadzeniu do budowy portu rzecznego i terminala multimodalnego w rejonie Bydgoszczy – Solca Kujawskiego, który stanowiłby zaplecze dla portów morskich Trójmiasta. Byłoby to nie tylko rozwiązanie nowoczesne i przyjazne środowisku. Platforma dawałaby też nowe możliwości biznesowe i znaczącą liczbę miejsc pracy.

Niezbędna jest także realizacja drugiego stopnia wodnego na Wiśle w rejonie Siarzewa. To bardzo istotne w aspekcie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, ale równie ważne w kontekście produkcji czystej energii, poprawy żeglowności rzeki i lepszych warunków dla nawadniania pól w tym rejonie. Wartością dodaną będzie stworzenie warunków dla turystyki i rekreacji wodniackiej w bliskim sąsiedztwie Torunia i Włocławka.

Jak przebiega budowa ścieżek rowerowych?

W ostatnich latach zbudowaliśmy w regionie ponad 750 km ścieżek rowerowych. Powstał m.in. 100-kilometrowy szlak rowerowy łączący Koronowo nad Jeziorem Koronowskim i Bydgoszcz z Toruniem, wytyczyliśmy też 450-kilometrowy odcinek Wiślanej Trasy Rowerowej.

Ścieżki rowerowe traktujemy nie tylko jako ułatwienie turystyki rowerowej, ale też jako podstawę do promowania w regionie nowych, bardziej ekologicznych standardów mobilności. W naszym nowym Regionalnym Programie Operacyjnym 20 mln euro to kwota dedykowana wyłącznie na realizację ścieżek, głównie w obszarach wiejskich lub w mniejszych miastach. Wiele kilometrów ścieżek powstanie też w miastach większych. Jeszcze w 2016 r. przewidujemy ogłoszenie kilku konkursów w celu dofinansowania tego rodzaju przedsięwzięć, kolejne zaplanowano na lata następne.

Czy zostały zrealizowane inwestycje drogowe w systemie PPP?

Prowadzimy dialog konkurencyjny, w ramach którego chcemy wyłonić wykonawcę, który podejmie się modernizacji i przebudowy części dróg w naszym regionie. Przeprowadzone zostały niezbędne badania techniczne, kompleksowe rozpoznanie dróg wojewódzkich w rejonie Włocławka: ocena stanu nawierzchni jezdni oraz poboczy i odwodnienia dróg wojewódzkich. Zaproponowano różne warianty zastosowania technologii do budowy czy przebudowy oraz ich utrzymania przez partnera prywatnego w formule „zaprojektuj i wybuduj”, a także utrzymania w formule „utrzymaj standard”.

Po wybraniu nowego doradcy technicznego wspólnie wypracowaliśmy standardy dotyczące zimowego, bieżącego utrzymania dróg, budowy i przebudowy dróg wojewódzkich oraz propozycję katalogu kar. Jesteśmy na etapie ustalania mechanizmu wynagradzania i ewentualnych potrąceń, które mogą wystąpić w trakcie realizacji przedmiotu umowy.

Kolejnym krokiem jest wypracowanie mechanizmów naliczania kar oraz wynagradzania prywatnego partnera. Po ustaleniu tych kluczowych kwestii wznowimy rozmowy w ramach dialogu konkurencyjnego.

Dziękuję za rozmowę.       

Dział: Regiony

Zobacz też


Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Logowanie