sobota, 07 lipiec 2018 23:11

Na straży jakości

Instytut Badawczy Materiałów Budowlanych Sp. z o.o. działa na rynku od siedmiu lat. Stoi na straży jakości przy budowie infrastruktury drogowej. Pełni funkcję pomostu między inwestorem i wykonawcą, a współpraca ze wszystkimi uczestnikami procesu inwestycyjnego pozwala mu na dogłębną analizę rynku.

Dział: Temat Wydania
poniedziałek, 02 styczeń 2017 19:09

Bezpieczeństwo produkcji

Jaki wpływ na stabilność mieszanek mineralno-asfaltowych ma wybór odpowiedniego lepiszcza? Na ten temat z ADAMEM WOJCZUKIEM, dyrektorem strategii rozwoju Lotos Asfalt, rozmawia Anna Krawczyk.

 

W procesie przygotowania mieszanek mineralno-asfaltowych niezwykle istotna jest stabilność produkcji. Jakie działania podejmuje Lotos Asfalt, aby produkowane lepiszcza ją gwarantowały?

Nasze produkty są wytwarzane z dbałością o najwyższą jakość. Wiemy, jak ważna podczas wbudowywania mieszanek mineralno-asfaltowych jest powtarzalność parametrów, która sprawia, że asfalt jest dobrze urabialny, a mieszanka zachowuje się przewidywalnie i nie ma z nią problemów podczas układania na placu budowy. Dzięki wdrożonej Zakładowej Kontroli Produkcji uzyskujemy stabilne właściwości produktów. Dbamy o to, by w procesie wytwarzania stosować najwyższej jakości dodatki, które pozyskujemy od sprawdzonych dostawców. Starannie monitorujemy stan instalacji, a także zapewniamy jej remonty. Stosujemy też najnowocześniejsze narzędzia do monitorowania magazynowania oraz dostaw gotowych wyrobów do klienta.

Jesteśmy jednym z liderów na rynku producentów asfaltu m.in. właśnie dlatego, że nasze produkty wyróżniają się wysoką jakością. Potwierdzają to klienci podczas corocznych badań satysfakcji klienta, podkreślając, że jakość wytwarzanych przez Lotos asfaltów jest bardzo wysoka.

Wspomniał Pan o Zakładowej Kontroli Produkcji. Jakie inne systemy zarządzania jakością wprowadziliście?

W Lotos Asfalt od lat funkcjonuje Zintegrowany System Zarządzania. Ma on na celu dbanie o jakość naszych procesów przebiegających w firmie. Zintegrowany System Zarządzania Lotos Asfalt zapewnia najwyższe standardy nadzoru nad jakością produkcji. Jego głównym zadaniem jest dostarczanie produktów spełniających wymagania klientów przy jednoczesnym poszanowaniu środowiska naturalnego i w trosce o bezpieczeństwo kontrahentów oraz pracowników. Wszystko odbywa się dzięki zastosowaniu najnowszych technologii, przestrzeganiu restrykcyjnych norm prawnych, optymalizacji produkcji, budowaniu długofalowej współpracy z partnerami biznesowymi i stałym podnoszeniu kwalifikacji zawodowych naszych pracowników. W 2016 r. otrzymaliśmy Perłę Jakości, ponieważ po raz trzeci zostaliśmy laureatem programu Quality International. Zeszłoroczna nagroda to nie jedyne wyróżnienie spółki w tym konkursie. Lotos Asfalt już dwukrotnie stawał na podium w kategorii Produkt. W 2012 r. doceniono asfalty modyfikowane MODBIT, a w 2015 r. – asfalt drogowy WMA.

Złote Godło Quality International jest nagrodą przyznawaną podmiotom gospodarczym reprezentującym najwyższe standardy jakości produktów, usług i systemów zarządzania. Laureaci konkursu mogą pochwalić się certyfikatem jakości o międzynarodowym znaczeniu. Wyróżnienia przyznawane są w trzech kategoriach: produkt, usługa oraz system zarządzania.

Na co powinien zwrócić uwagę wykonawca podczas wyboru dostawcy asfaltu?

Wykonawca nawierzchni powinien zwrócić szczególną uwagę na jakość oferowanych produktów. Powinny one pochodzić od zaufanego producenta, który potrafi zagwarantować odpowiedni poziom parametrów technicznych i dostarczyć wyroby na budowę w odpowiednim czasie i w najwyższej jakości. Gwarantuje to, że mieszanka mma z dobrym jakościowo asfaltem nie będzie sprawiała problemów podczas wbudowywania, podobnie jak nawierzchnia w trakcie eksploatacji. Bardzo ważne jest również zagwarantowanie w wysokim sezonie sprzedaży asfaltu stałych dostaw i zabezpieczenie przed wahaniami cen. Lotos Asfalt proponuje swoim klientom dogodne narzędzie finansowe zabezpieczające przed niekorzystnymi zmianami cen asfaltu. Takim rozwiązaniem jest hedgowanie, czyli zakup produktu po stałych cenach w dłuższej perspektywie czasowej. Zagwarantowanie warunków handlowych w czasie niskich notowań ropy naftowej, i co za tym idzie, cen asfaltu, może oznaczać spore korzyści finansowe dla firm drogowych. Bardzo ważne, szczególnie w przypadku nowych produktów, jest też wsparcie podczas stosowania asfaltów na terenie budowy, kiedy wykonawca nie ma jeszcze doświadczeń z danym produktem. Kolejnym czynnikiem, który wykonawcy powinni wziąć pod uwagę przy wyborze dostawcy, jest komplementarność oferty dostawcy asfaltu. W zależności od rodzaju inwestycji, warstwy drogi czy wymagań inwestora dostawca asfaltu powinien zaproponować odpowiedni produkt.

Na koniec poprosiłabym Pana o krótkie przedstawienie oferty i informację, które lepiszcza rekomendowane są do jakich inwestycji.

Nasze produkty można zastosować do wszystkich rodzajów inwestycji drogowych w Polsce, mamy bowiem szeroki wybór asfaltów. Choćby asfalty bardzo wysokomodyfikowane HIMA, które stosuje się do budów najbardziej wymagających, takich jak: autostrady, pasy startowe na lotniskach czy drogi obciążone ruchem ciężkim pojazdów. Poziom modyfikacji polimerem rodzaju SBS w tych asfaltach jest ponad dwukrotnie większy niż w asfaltach modyfikowanych, które są stosowane powszechnie w warstwach ścieralnych nawierzchni drogowych. Wysoka zawartość modyfikatora przekłada się na uzyskanie mikrostruktury asfaltu z przewagą fazy polimerowej, dzięki czemu wyrób posiada podwyższone parametry funkcjonalne, a jednocześnie nie powoduje utrudnień przy wbudowywaniu gotowej mieszanki mineralno-asfaltowej.

W naszej ofercie znajdują się także inne asfalty modyfikowane, asfalty klasyczne oraz innowacje na rynku budownictwa drogowego, takie jak asfalty WMA czy MODBIT CR.

Asfalt WMA to nowatorski produkt, który posiada ponadnormatywne właściwości i pozwala produkować mieszanki mineralno-asfaltowe wymagające ulepszonej urabialności ze względu na sposób produkcji, warunki klimatyczne czy skład. Mieszanki mineralno-asfaltowe z WMA są szczególnie zalecane do stosowania podczas prac w miejscach trudno dostępnych, takich jak tunele i parkingi podziemne. Asfalt modyfikowany polimerami z dodatkiem gumy MODBIT CR stosuje się jako materiał wiążący w mieszankach mineralno-asfaltowych przeznaczonych do budowy i utrzymania dróg, lotnisk oraz innych powierzchni utwardzonych. Lepiszcze z gumą można stosować jako zamiennik standardowych asfaltów modyfikowanych po uprzednim sprawdzeniu wszystkich właściwości mieszanki mineralno-asfaltowej na recepcie wzorcowej, która jest wymagana w przepisach krajowych oraz w specyfikacji technicznej.

Dziękuję za rozmowę.   

Dział: Temat Wydania
wtorek, 03 styczeń 2017 17:57

Nowa filozofia w budownictwie?

Ustawodawstwo unijne narzuca Polsce stosowanie szeregu norm i dyrektyw. U ich podstaw leży bardzo prosta filozofia. O jej tajnikach z dr. hab. inż. STEFANEM GÓRALCZYKIEM, prof. nadzw., dyrektorem Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, rozmawia Anna Krawczyk.

 

Jak zapewnić najwyższą jakość w inwestycjach drogowych?

Jakość musi być zachowana na każdym etapie, czyli przy projektowaniu, przy produkcji materiałów i przy wykonawstwie. Równie ważnym elementem jest dobór odpowiednich materiałów do danej inwestycji i technologii.

Jeśli chodzi o jakość materiałów, czy coś by Pan poprawił?

Jeszcze zanim przystąpiliśmy do struktur unijnych, miałem przyjemność opiniować i przygotowywać dokumenty dla różnego rodzaju komitetów. Były one wypracowane w ciągu kilku dekad przez najwybitniejszych ekspertów świata nauki, ale też przez producentów materiałów i wykonawców. Tymczasem gdy przyszła pora przyjęcia norm, dyrektyw i innych dokumentów w Polsce w latach 90. XX w., wywiązała się niepokojąca dyskusja. Część środowiska nie rozumiała, dlaczego musimy je przyjmować, skoro mamy własne dokumenty. Szkopuł polegał na tym, że dokumenty unijne prezentowały zupełnie nowe podejście do jakości. Wymagały zmiany filozofii myślenia. Można to podsumować jednym słowem: odpowiedzialność. Cały system europejski osadzony jest na odpowiedzialności. To dobra droga, którą i w Polsce powinniśmy podążać.

Jeśli chcemy wprowadzić produkt na rynek, nieważne, czy to kruszywo, czy mieszankę, musimy zadeklarować, że ma on odpowiednią jakość zgodną z normami. Odbiorca na podstawie treści deklaracji zgodności wybiera odpowiedni dla jego inwestycji wyrób.

A do tej pory te wymagania nie były na wyrost?

Tak zwana wysoka jakość jest pojęciem względnym i zawsze musi być rozpatrywana w kontekście zastosowania. Podam przykład z życia wzięty. Wiadomo, że najlepszego i najdroższego obuwia nie ubierzemy w deszcz, bo się zniszczy. Cóż więc z tego, że mamy wyrób z najwyższej półki, kiedy najodpowiedniejsze na słotę są zwykłe kalosze. Sytuacja jest analogiczna z doborem materiałów. Nawet najlepsze materiały się nie sprawdzą, gdy zastosujemy je w nieodpowiedni sposób. Przy okazji proszę zwrócić uwagę, ile można dzięki takiemu podejściu zaoszczędzić, a zdaje się, że minister infrastruktury ciągle szuka oszczędności.

Wspominając jeszcze o podejściu komitetów unijnych do materiałów budowlanych, to producent na zasadzie dobrowolności deklaruje, do której grupy jakościowej rekomenduje swój wyrób. Niestety, nie ma tam miejsca na szczegółowe określenie zastosowania czy przeznaczenia.

Kto w takim razie o tym decyduje?

O zastosowaniu konkretnego wyrobu o konkretnej jakości do danej inwestycji decyduje zamawiający, który razem z projektantem odpowiadają za końcowy efekt – w naszym przypadku to droga. Podkreślam jeszcze raz, w uregulowaniach normowych nie ma w tej chwili żadnych wymogów dla kierunkowego zastosowania materiałów. Decyduje ten, kto buduje drogę, stąd wniosek, że musi się na tym znać.

Prowadzicie Państwo certyfikację w ramach Zakładowej Kontroli Produkcji. Czy to tylko przykry obowiązek dla producentów mieszanek mineralno-asfaltowych?

We wszystkich procesach produkcyjnych niezwykle ważnym zagadnieniem jest stałość i powtarzalność. Przy zmiennej jakości surowców nie jest to rzeczą łatwą. W związku z tym normy mają widełki, pewien rozrzut, gwarantujący bezpieczne użycie produktu. System ZKP przez zastosowanie odpowiednich procedur ma więc służyć stałości produkcji.

Niestety, nasi audytorzy nie sprawdzają wszystkich surowców. Część badań dostarczają sami producenci surowców, a my przyjmujemy je na wiarę. Przy czym niektórzy producenci materiałów budowlanych szerokim łukiem omijają polskie instytuty i przeprowadzają certyfikację w krajach ościennych. Nie jest tajemnicą, że jest tam łatwiej i taniej uzyskać znak CE. PCA przygląda się zjawisku, ale ma związane ręce. Apeluję więc zarówno do producentów mieszanek, jak i audytorów, aby bardziej się przyglądać przedstawianym wynikom badań. Badane parametry chemiczne, fizyczne czy mechaniczne powinny być kompatybilne ze sobą. Przykładowo, wytrzymałość na ściskanie i zginanie powinna być mierzona razem. Znak CE jest potwierdzeniem uzyskania pozytywnych badań i efektem audytu. Nie wypaczajmy tego procesu.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zapowiedział wprowadzenie do przetargów kryterium szorstkości nawierzchni. Czy Pana zdaniem to dobry pomysł?

To podstawowy czynnik bezpieczeństwa. Przy czym istnieje kilka metod badawczych tego parametru. Na dokładność pomiaru wpływa też szereg elementów. Potrzebujemy jednolitej metodologii badań. Podobnie było z parametrem PSV (polerowalność) w kruszywach. Wszedł do Polski wraz z normami europejskimi i na początku wywoływał wiele kontrowersji. Zapewne podobnie będzie z szorstkością. Ponadto każde dodatkowe badanie powoduje dodatkowe obciążenie dla firm.

Pozostając w kwestii kosztów, u podstaw opracowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego, które zastąpiło dotychczasową dyrektywę, leżał jeden wniosek lobby producenckiego, żeby ograniczyć czas i koszty badań.

Wspominał Pan o parametrze polerowalności kruszyw. W zeszłym roku zaprezentowaliście Państwo technologię produkcji kruszywa w oparciu o zagospodarowanie odpadów. Jakie jest jego PSV?

63. Trudno znaleźć kruszywa naturalne, które miałyby ten parametr większy niż 60. Z kruszyw sztucznych jedynie żużlom udało się go uzyskiwać na takim poziomie, ale jest wiele ograniczeń ich zastosowania.

Gdzie można więc zastosować Państwa kruszywo?

Wyszliśmy naprzeciw oczekiwaniom GDDKiA i ich propozycji rozjaśniania nawierzchni. Kilka lat temu zalecano używanie w tym celu gabra, my jednak mamy produkt o wiele lepszy i tańszy. Zastosowanie jest bardzo szerokie od hydroponiki (przykładowo w hodowli fiołków) do tworzenia bardzo lekkich izolacyjnych elementów betonowych, a skończywszy właśnie na jasnych nawierzchniach.

Głównym surowcem służącym do produkcji kruszywa jest to, co obecnie najbardziej uciążliwe, czyli osady ściekowe. Zawierają one znaczne ilości substancji organicznych. Jako ciekawostkę powiem, że wiele firm po odmineralizowaniu stosuje odpady ściekowe jako paliwo, bo jego kaloryczność jest porównywalna do węgla.

Z jednej strony utrzymywanie wysokiej temperatury, a z drugiej strony gazy powodują, że otrzymany materiał jest porowaty. Stąd właśnie wysoki parametr PSV. Ponadto kruszywo jest lekkie, może więc zastąpić keramzyt. Możemy uzyskać bardzo małe ziarna 0,6–0,8 gr/cm3, nadające się do izolacji.

Czy istnieje jeden, czy kilka rodzajów Państwa kruszywa?

Technologię produkcji dostosowujemy do oczekiwań klienta. Zmieniając proporcję składników, możemy otrzymać więc oczekiwany produkt. Kolor, jasność, gęstość dostosowujemy do potrzebnych zastosowań.

Firma NTI uruchomiła niedawno, na naszej licencji, produkcję w ramach projektu badawczego. Idzie im bardzo dobrze właśnie dzięki uniwersalności zastosowań.

Czym w przyszłości zaskoczy nas instytut?

Prace instytutu są zgodne z kierunkiem wskazanym przez UE – czyli maksymalne wykorzystanie surowców wtórnych. Nie ma potrzeby specjalnego uzasadniania takiego podejścia, bo surowce naturalne w dużej mierze są nieodnawialne.

Właśnie efektem tych prac jest nasze sztuczne kruszywo. W przyszłości należy się spodziewać równie ciekawych projektów, ale o tym przy innej okazji.

Dziękuję za rozmowę.

Dział: Temat Wydania
poniedziałek, 14 listopad 2016 08:22

Cenna wartość dodana

– Sprzedajemy rozwiązania, a nie produkty. Wspieramy swoich klientów już na etapie wyboru lepiszcza. Oferujemy wartość dodaną w postaci doradztwa technicznego – mówi GRZEGORZ SOCHAŃSKI, dyrektor zarządzający Nynas sp. z o.o., będącej częścią skandynawskiego koncernu, w rozmowie z Anną Krawczyk.

 

Jak mawiał Jan Kulczyk: biznes robi się z ludźmi, a nie z firmami. Co zatem proponujecie swoim klientom, aby ułatwić im realizacje inwestycji drogowych?

Zagadnienie jest niezwykle szerokie i zależy od tego, z jakimi problemami borykają się odbiorcy naszych produktów.

Nynas sp. z o.o. jest częścią skandynawskiego koncernu. Podążacie za trendami europejskimi i wymogami Komisji Europejskiej. Zgodnie z Państwa doświadczeniem, w jakie technologie warto inwestować?

Zdecydowanie staramy się wywierać wpływ na kierunki, które obiera branża drogowa. Bardzo mocne ostatnio hasło „optymalizacja” w rezultacie opiera się na trzech filarach CSR, czyli na społecznej odpowiedzialności w biznesie, odpowiedzialności za środowisko oraz na kreowaniu dodatkowych wartości i jakości. Z kolei te trzy filary w praktyce powinny zmierzać do pewnych fundamentalnych kwestii, czyli do oszczędności materiałów i energii, zwiększenia żywotności dróg oraz do wykorzystania materiałów z odzysku.

Jak to przekłada się na działania?

Zanim przystąpimy do przygotowania oferty, przyglądamy się inwestycji. Przecież to właśnie my wiemy, jakie lepiszcza proponujemy i które z nich sprawdzą się najlepiej w danym przypadku. Na tej podstawie sporządzamy konkretną ofertę. Mamy produkty, które pozwalają na zmniejszenie ilości zużywanego materiału, a jednocześnie zwiększają żywotność nawierzchni; dzięki ich zastosowaniu można zatem ochronić środowisko oraz, co bardzo ważne, także pracowników.

Czy mogę prosić o przykłady?

Skupiamy się na warunkach pracy, starając się, aby ciężka praca drogowca była mniej uciążliwa. Zauważyliśmy pewną tendencję nie tylko na polskim rynku – otóż na całym świecie wykonawcy inwestycji drogowych wydłużają godziny pracy w sezonie. Zapewne jest to podyktowane koniecznością nadrobienia straconego czasu, np. kiedy aura nie była sprzyjająca, lub po prostu chęcią szybszego zakończenia inwestycji. A przecież ludziom pracującym po 10, a czasami 12 godz. tym bardziej należy zapewnić odpowiednie warunki pracy.

W jaki sposób można to zrobić?

Nietrudno się domyślić, że trzeba wyjść ponad to, co do tej pory były normą. Ciepła zupa czy zimna woda do picia już nie wystarczą. Jeśli pracownicy mają być efektywni, i to bardzo długo, należy im zaproponować dużo bardziej komfortowe warunki pracy.

Obecnie oczy branży drogowej na całym świecie zwrócone są na technologię wytwarzania i układania mieszanek mineralno-asfaltowych pozwalającą obniżyć ich temperaturę. Po pierwsze, jeśli chodzi o parametry, mieszanki na ciepło, półciepło czy zimno w niczym nie ustępują tym na gorąco, a po drugie, ich zastosowanie niesie ze sobą udogodnienia dla personelu.

Wyobraźmy sobie prace przy budowie dróg w upalne lato, przy układaniu mieszanki o temperaturze blisko 200°C. Każde, nawet niewielkie, jej obniżenie przynosi ulgę pracownikom. Są oni mniej zmęczeni, a więc i bardziej skupieni na pracy. To godne uwagi i rozważenia.

Skupiliśmy się na podobieństwach w branży budowy dróg, a jak to jest z różnicami? Czy zauważa Pan jakieś różnice między polskim rynkiem a obcymi rynkami?

Niestety, ciągle brakuje zachęt ze strony inwestorów do stosowania technologii poprawiających jakość nawierzchni czy zwiększających ich żywotność. Dotyczy to jednak nie tylko Polski. Zastosowanie technologii innowacyjnych oraz lepszych jakościowo powoduje zdecydowanie mniej problemów na placach budów. Odnoszę też wrażenie, że w kraju praca robotników jest stosunkowo tania, a co za tym idzie, także mało doceniana. Jakoś też nie zauważam wokół siebie, by ktokolwiek pochylał się nad problemem poprawy warunków pracy w tak ważnym przecież dla gospodarki sektorze usług budowlanych. Praca powinna wiązać się z satysfakcją pracownika pod koniec dnia, a z tym bywa niestety różnie.

Jak by Pan scharakteryzował firmę lub inwestora, z którymi najlepiej się współpracuje?

Najlepiej pracuje się wtedy, kiedy wszyscy zaangażowani w proces inwestycji prowadzą ze sobą dialog techniczny. Wówczas dzielimy się swoimi wątpliwościami i spostrzeżeniami. Nagle okazuje się, że wprowadzając nawet niewielkie zmiany, można zyskać wiele dodatkowych korzyści. My jesteśmy otwarci na taki dialog i bardzo lubimy współpracę z osobami otwartymi na nowe możliwości. Właśnie one kreują postęp. Praca w takim zespole przynosi dużo satysfakcji. Panuje atmosfera pracy twórczej, co ma też niebagatelny wpływ na efekt końcowy. To wartość dodana na każdej budowie.

Jak zatem tworzyć innowacje?

Znając specyfikę najróżniejszych materiałów, można stworzyć optymalne rozwiązania przy niewielkich zmianach w stosunku do stosowanych praktyk. Żeby uzyskać najlepszy efekt, należy za każdym razem wykorzystywać cechy materiałów, możliwości sprzętu i doświadczenie załogi. Gdy ktoś tę prawdę rozumie i stara się zadawać odpowiednie pytania bądź konsultować się z zespołem, cały czas wypracowuje nowe rozwiązania. Dotyczy to zarówno technologii, jak i samych procesów budowy czy zarządzania firmą. Powoduje to powstawanie coraz to nowszych pomysłów i rozwiązań.

Czym jest zatem ta wartość dodana w przypadku Nynas?

Od samego początku zawsze staraliśmy się oferować nie tylko sam produkt, ale i rozwiązania. Doceniamy tych klientów, którzy sięgają po coś więcej, a nie wyłącznie przesyłają zlecenie na produkt zgodny z normą. Bardzo chętnie włączamy się w proces inwestycji już na etapie doboru materiałów. Sugerujemy najlepsze rozwiązania. Spośród podobnych rodzajów lepiszczy staramy się zaproponować takie, które naszym zdaniem i zgodnie z naszymi doświadczeniami najbardziej odpowiadają potrzebom zamawiającego. Na etapie realizacji proponujemy wsparcie techniczne. Naszych klientów, którzy zajmują się konkretnymi technologiami, zapraszamy również na spotkania techniczne.

Dziękuję za rozmowę. 

Dział: Temat Wydania

Zobacz też


Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Logowanie