środa, 02 listopad 2016 20:05

Trzy filary rozwoju

Michał Rogoziński

Lubuskie kładzie szczególny nacisk na podniesienie innowacyjności regionu przez rozwój inteligentnych specjalizacji. Określono cele operacyjne i wyróżniono branże, które mają stać się motorem napędowym województwa.

Jednym z priorytetów Lubuskiego jest dostosowanie systemu edukacji do potrzeb rynku, szczególnie w dziedzinach wpisujących się w inteligentne specjalizacje. Chodzi tu przede wszystkim o poprawę dostępności wyposażenia technicznego, które jest niezbędne do kształcenia zawodowego odpowiadającego potrzebom rynku.

– Zależy nam na wspieraniu rozwoju uczniów w zakresie kreatywności i innowacyjności – mówi Elżbieta Anna Polak, marszałek województwa lubuskiego. – Istotne jest również promowanie współpracy przedsiębiorców i szkół kształcenia ustawicznego odpowiadającej potrzebom rynku oraz udział przedsiębiorstw w programach.

To pierwszy z trzech celów operacyjnych regionu. Kolejny skupia się na zwiększeniu proinnowacyjności przedsiębiorstw. Można tutaj wyróżnić kilka działań strategicznych. Plan przewiduje m.in. zachęcanie do zachowań innowacyjnych przez współfinansowanie prac B+R. Przedsiębiorstwa mogą również liczyć na wsparcie doradcze i szkoleniowe oraz działania ukierunkowane na pozyskiwanie doświadczeń: misje, wizyty studyjne i dobre praktyki.

– Wspieramy wykorzystywanie przez przedsiębiorstwa instrumentów ochrony własności intelektualnej oraz motywujemy je do procesu przedsiębiorczego odkrywania. Zależy nam na wzmocnieniu współpracy międzybranżowej – podkreśla Polak.

Ostatni cel operacyjny dotyczy rozwoju szeroko pojętych inwestycji w innowacje. Region premiuje wszystkie działania, które są realizowane w partnerstwie, oraz działalność innowacyjną. Władzom zależy na rozwoju w przedsiębiorstwach działów B+R, a także laboratoriów, które zostaną doposażone w specjalistyczny sprzęt i oprogramowanie projektowe. W uzyskaniu dofinansowań mają pomóc przede wszystkim uproszczone procedury aplikowania o środki, ale również stosowanie systemu popytowego na badania realizowane przez sektor nauki.

Program rozwoju innowacji

„Program Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego” został przyjęty przez Zarząd Województwa Lubuskiego 26 lipca 2016 r. Jest dokumentem wypełniającym warunek wstępny dla Celu Tematycznego 1, Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w okresie 2014–2020 i ma charakter strategiczno-wdrożeniowy. Jego realizacja wymaga kontynuacji procesu przedsiębiorczego odkrywania oraz współpracy na poziomie instytucjonalnym, w ramach Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubuskiego. PRI WL musi być również regularnie aktualizowany, co najmniej raz w okresie programowania.

Efektem wdrożenia PRI WL powinno być podniesienie innowacyjności i konkurencyjności regionu dzięki rozwojowi nowych przewag w ramach wybranych obszarów inteligentnej specjalizacji. Będą one osiągnięte zarówno przez zwiększanie wartości dodanej w sektorach tradycyjnie obecnych w regionie, jak i przez inwestycje w rozwój nowych, innowacyjnych i dynamicznie rozwijających się branż.

Komisja Europejska po przeanalizowaniu PRI WL 5 sierpnia 2016 r. uznała za spełniony ex ante warunek dotyczący inteligentnych specjalizacji oraz budowy systemu wdrażania. Jest to warunek niezbędny m.in. do uruchomienia środków z Regionalnego Programu Operacyjnego – Lubuskie 2020, w Osi Priorytetowej 1, Gospodarka i innowacje.

– Program zawiera m.in. wnioski z ogólnej diagnozy regionu, inteligentne specjalizacje wraz z opisem przedsiębiorczego odkrywania oraz wizję rozwoju całego regionu, włącznie z głównymi priorytetami – wyjaśnia Polak.

Poza tym w dokumencie znajdują się informacje o systemie celów i działań strategicznych, zarówno o charakterze horyzontalnym, jak i specyficznym dla poszczególnych obszarów. Zawiera on ponadto wzmianki na temat systemu wdrażania, zasad monitoringu i ewaluacji oraz założeń systemu finansowania PRI WL.

Inteligentne specjalizacje...

W ramach inteligentnych specjalizacji zostały także wyróżnione trzy branże.

Pierwsza dotyczy zielonej gospodarki oraz ekoinnowacji. Obejmuje technologie środowiskowe, w tym m.in. produkty, procesy technologiczne, usługi, koncepcje i działania, które powodują mniejsze obciążenie środowiska naturalnego. Zalicza się do niej również biogospodarkę, obejmującą wszystkie sektory i związane z nimi usługi, które produkują, przetwarzają lub wykorzystują zasoby biologiczne w rozmaitej formie.

– Ekoinnowcje i zielona gospodarka to wysoko zaawansowane usługi środowiskowe, komplementarne w stosunku do obszaru technologicznego, obejmujące przede wszystkim usługi laboratoryjne oraz projektowe – tłumaczy Polak. – Do tej inteligentnej specjalizacji zaliczają się też inne branże wspomagające, takie jak: sektor ICT, przemysł metalowy, świadczący usługi dla obszaru technologii i usług środowiskowych, oraz procesy logistyczne.

Druga branża promuje ekorozwój, czyli skupia się na zdrowiu i jakości życia. Chodzi tutaj przede wszystkim o rozwój metod leczenia na bazie technologii medycznych oraz aparatury medycznej, a także o wysoko zaawansowane usługi medyczne obejmujące profilaktykę i rehabilitację. Ta gałąź to także turystyka zdrowotna, bezpieczna żywność oraz branże powiązane: sektor ICT, przemysł metalowy, procesy logistyczne (np. dystrybucja i magazynowanie).

Ostatnia inteligentna specjalizacja w Lubuskiem jest z kolei reprezentowana przez innowacyjny przemysł i zrównoważony rozwój. Branżę tworzą przede wszystkim inteligentne media i infotainment, ale również Internet rzeczy, inteligentne technologie przemysłowe i tak powszechne w ostatnim czasie zabezpieczenie wrażliwych danych. Region kładzie też nacisk na inne rodzaje produkcji.

– Wyróżniliśmy przemysł metalowy, czyli przedsiębiorstwa produkujące maszyny, urządzenia, zespoły i części metalowe oraz konstrukcje – mówi Polak. – Oprócz tego trzecia inteligentna specjalizacja skupia się na przemyśle motoryzacyjnym, wydobywczym, energetycznym oraz drzewnym, meblarskim i papierniczym – dodaje.

Trzy zróżnicowane sektory oraz ściśle określone cele operacyjne mają za zadanie podnieść innowacyjność regionu oraz przyspieszyć dalszy rozwój, na czym z pewnością skorzystają nie tylko przedsiębiorcy.  

Dział: Regiony

Lubuskie jest znakomicie skomunikowane drogowo i kolejowo, jak magnes przyciąga też zagranicznych inwestorów. Z ELŻBIETĄ ANNĄ POLAK, marszałkiem województwa lubuskiego, o dalszym rozwoju regionu rozmawia Michał Rogoziński.

 

Pani Marszałek, to dzięki funduszom europejskim województwo lubuskie ma tak szeroko rozbudowaną infrastrukturę drogową i kolejową. Co jeszcze jest potrzebne, żeby region dynamicznie się rozwijał?

Faktycznie, poprawa dostępności transportowej i telekomunikacyjnej jest naszym priorytetem, jednak to nie wszystko. Tak samo istotny jest zrównoważony rozwój, tak pod względem terytorialnym, jak i społecznym. Mamy wyznaczoną jasną wizję: budujemy region konkurencyjny i innowacyjny, „zieloną krainę nowoczesnych technologii”. Oprócz dróg i autostrad zbudowaliśmy też Parki Naukowo-Technologiczne. Teraz czas na transfer wiedzy do biznesu, czyli współpracę tych ośrodków badawczych z przedsiębiorcami.

Zdradzi Pani więcej szczegółów?

Potrzebujemy lepiej płatnych, wysokospecjalistycznych miejsc pracy oraz zmian w kształceniu zawodowym. Przedsiębiorcy narzekają na brak rąk do pracy. Brakuje nie tylko mądrych naukowców, ale także wysoko wykwalifikowanych pracowników fabryk przemysłowych, których jest u nas coraz więcej. Inwestorzy bowiem chętnie wybierają nasz region.

Co jest tego zasługą?

Przygotowane tereny inwestycyjne (dwa tys. ha), wspomniana już dobra komunikacja, a także cała infrastruktura społeczna. Dbamy o nasze dziedzictwo kulturowe, mamy zrewitalizowane zamki, pałace, kościoły, teatry. Inwestujemy w oświatę i ochronę zdrowia. W ten sposób tworzymy dobre warunki do życia.

Czyli to także tradycja wspomaga rozwój regionu?

Oczywiście. Lubuskie to przede wszystkim odradzające się tradycje winiarskie: szlak wina i miodu oraz nasza samorządowa winnica w Zaborze. Jak magnes przyciągają też turystów niezwykłe obiekty na szlaku pocysterskim, obiekty architektury obronnej oraz lubuska przyroda: parki narodowe i krajobrazowe, jak Park Mużakowski i Geopark Łuk Mużakowa, oba wpisane na listę UNESCO.

To, że zagraniczni inwestorzy chętnie otwierają swoje firmy w Lubuskiem, to zasługa tylko położenia geograficznego czy czegoś jeszcze?

Położenie geograficzne na pewno nam sprzyja, nie warunkuje jednak rozwoju gospodarczego. Jesteśmy „oknem na Zachód”, a naszym hasłem jest „Lubuskie warte zachodu”. Nasz region jest najbardziej otwarty i tolerancyjny w Polsce.

To także przyciąga inwestorów?

Z pewnością inwestorzy zagraniczni czują się u nas jak w Europie. Przedsiębiorczości sprzyja przewidywalność i dobry klimat dla rozwoju gospodarczego. Promocja gospodarcza regionu jest oparta na działalności Centrum Obsługi Inwestora i Eksportera. Profesjonalna i życzliwa obsługa biznesu szybko procentuje. Od kilku lat mamy wzrost liczby otwieranych w naszym regionie firm, co z kolei przekłada się na wzrost PKB, podatku CIT i PIT. Rozwój gospodarczy skutecznie wspierają też fundusze unijne. Ten kapitał jest dobrze inwestowany, wskaźniki ekonomiczne szybują, a nasze badania potwierdzają osiągnięte rezultaty.

O jakich pieniądzach mówimy, jeśli chodzi o wsparcie dla przedsiębiorców w perspektywie finansowej 2014–2020?

Na podstawie Kontraktu Terytorialnego, który jest umową zawartą pomiędzy rządem a samorządem wojewódzkim, szacujemy, że będzie to 12 mld zł. Z Regionalnego Programu Operacyjnego trafi do nas 906 mln euro. Wyznaczyliśmy inteligentne specjalizacje i priorytety. Wszystkiego, niestety, nie da się sfinansować.

Które dziedziny inteligentnych specjalizacji zostały wyróżnione?

Interesuje nas biogospodarka, transfer technologii środowiskowych do biznesu, inwestycje w zdrowie i jakość życia mieszkańców oraz rozwój przemysłu tradycyjnego, ale zarazem innowacyjnego.

Czy znany jest już podział budżetu?

Tylko w ramach RPO mamy 100 mln zł na badania i innowacje, 80 mln zł na rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw, 30 mln zł na usługi rozwojowe dla małych i średnich przedsiębiorstw, 27 mln zł na tereny inwestycyjne i 24 mln zł na rozwój przedsiębiorczości. Są także pieniądze na ochronę środowiska, infrastrukturę społeczną, rynek pracy i kształcenie zawodowe.

Czy w 2020 roku Lubuskie stanie się regionem, który poradzi sobie bez wspomagania unijnego i będzie rozwijał się tylko siłą własnej gospodarki?

Nie możemy tej historycznej szansy zmarnować! Mamy jasno wyznaczone priorytety, mamy pieniądze i przede wszystkim wiemy, co zrobić, żeby to osiągnąć. Już w tej perspektywie finansowej pokazaliśmy, że potrafimy skutecznie inwestować unijne fundusze, za co dostaliśmy specjalną nagrodę – 240 mln zł.

To przełoży się na utworzenie nowych miejsc pracy?

Samorząd tworzy warunki do rozwoju, jednak to przedsiębiorcy decydują o nakładach inwestycyjnych w swoich firmach i to oni tworzą miejsca pracy. Dlatego potrzebny jest dialog i dobra komunikacja w trakcie wdrażania naszej strategii. Nie wystarczy mieć cel, trzeba jeszcze wiedzieć, jak ten cel osiągnąć.

I wiadomo już, jak to zrobić?

Mamy strategie, programy branżowe i potrafimy działać w partnerstwie. Musimy być jednak elastyczni i szybko reagować na zmiany. Nie wszystko zależy bowiem od nas, trzeba bacznie obserwować, jak zmieniają się potencjały makroekonomiczne, globalne.

A co jest najważniejsze dla regionalnej gospodarki?

Najważniejsze są teraz inwestycje w kapitał ludzki, kształcenie zawodowe oraz nakłady na regionalne, inteligentne specjalizacje. Tylko wtedy po 2020 roku Lubuskie będzie tą „zieloną krainą nowoczesnych technologii”, o której wspomniałam wcześniej.

Dziękuję za rozmowę.

Dział: Regiony

Zobacz też


Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Logowanie