InfrastrukturaMiesięcznik

poniedziałek, 22 grudzień 2014 00:00

Innowacyjny potencjał nadmorskiego regionu

Napisane przez  Marzena Zbierska
Zachodniopomorskie instalacje to aż jedna trzecia mocy energetyki wiatrowej w Polsce Zachodniopomorskie instalacje to aż jedna trzecia mocy energetyki wiatrowej w Polsce Fot. Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego

W obszarach regionalnych specjalizacji Pomorza Zachodniego nietrudno doszukać się typowo morskich branż. Zakładany jest rozwój rolnictwa i rybołówstwa opartego na wykorzystaniu zasobów naturalnych, techniki morskiej, sektora stoczniowo-metalowego oraz turystyki uzdrowiskowej.

Bałtycka bryza ma jednak przywiać jeszcze coś więcej. Zachodniopomorskie chce odkryć swe szanse także w teleinformatyce, IT oraz usługach badawczych.

 

Województwo zachodniopomorskie wskazało 5 głównych obszarów regionalnych specjalizacji, co z kolei ma ułatwić identyfikację inteligentnych specjalizacji Pomorza Zachodniego. Czym się różni specjalizacja regionalna od inteligentnej?
– Regionalna specjalizacja obejmuje zidentyfikowane, wyjątkowe cechy i aktywa regionu, podkreślające jego przewagę konkurencyjną oraz skupiające regionalnych partnerów i zasoby – wyjaśnia Marcin Szmyt, dyrektor Wydziału Zarządzania Strategicznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego. – W przypadku specjalizacji inteligentnej musi być jeszcze uwzględniona sfera badawczo-rozwojowa, wykorzystanie jej w produkcji oraz w zwiększeniu wpływu na rynku regionalnym i ponadregionalnym.

Pięć obszarów kluczowych
Inteligentne specjalizacje zachodniopomorskiego określane będą w procesie przedsiębiorczego odkrywania, czyli podczas rozmów z przedsiębiorcami reprezentującymi regionalne specjalizacje gospodarcze województwa.
Wśród pięciu głównych obszarów regionalnych specjalizacji znalazły się:

  • biogospodarka: rozumiana jako działalność polegająca na zrównoważonym wykorzystaniu zasobów naturalnych oraz procesów biologicznych do tworzenia nowych produktów i usług. Celem jest stworzenie innowacyjnej i niskoemisyjnej gospodarki, łączącej ze sobą zrównoważone rolnictwo i rybołówstwo, bezpieczeństwo żywnościowe i wykorzystywanie zasobów odnawialnych. Całość ma zapewnić regionowi konkurencyjność oraz wysokie standardy ekologiczne. Rozwój biogospodarki ma spowodować wzrost zatrudnienia na obszarach wiejskich, nabrzeżnych i przemysłowych.
  • działalność morska i logistyka: czyli głównie technika morska oraz transport morski, który dla międzynarodowej wymiany handlowej ma ogromne znaczenie. Około 90% towarów przeznaczonych na rynki inne niż unijny dostarczane jest przez transport morski. W przypadku handlu wewnętrznego UE  to ponad 40% towarów.
    W zakresie definicji gospodarki morskiej mieszczą się ponadto: badania, bezpieczeństwo, biotechnologia, dziedzictwo narodowe, edukacja, ekologia, energia, informatyka, klastry, medycyna, morskie planowanie przestrzenne, nauka, obronność, oceanologia, oceanografia, prawo, porty morskie i śródlądowe, rybactwo, rybołówstwo, sport, stocznie, telekomunikacja, turystyka, zasoby surowcowe, zasoby siły roboczej, zarządzanie przestrzenne morze–ląd, zlewiska oraz żegluga morska i śródlądowa.
  • przemysł metalowo-maszynowy: czyli odlewnictwo metali, obróbka metali, różnego rodzaju produkcja narzędzi i urządzeń, produkcja statków, łodzi, lokomotyw oraz naprawa i konserwacja maszyn, statków i łodzi. Sektor ten cechuje bardzo duże rozdrobnienie – prawie 95% działających w nim podmiotów to mikroprzedsiębiorstwa.
    W województwie zachodniopomorskim powstało wiele przedsiębiorstw produkujących elementy metalowe dla dużych odbiorców. Firm wciąż przybywa, zwiększa się oferta parków przemysłowych. Wiele podmiotów zdobyło już duże doświadczenie w obsłudze przemysłu okrętowego.
  • usługi przyszłości, czyli teleinformatyka, technologia informacyjna, zaawansowane usługi z zakresu analiz i ekspertyz oraz przemysły kreatywne. To branże oparte na wiedzy, innowacjach, badaniach naukowych oraz umiejętności ich komercjalizacji. Istotną rolę w tym obszarze odgrywają metody generowania nowych idei i pomysłów oraz zarządzanie wiedzą i technologią w przedsiębiorstwie.
  • turystyka i zdrowie: obejmuje turystykę zdrowotną, turystykę uzdrowiskową i medyczną oraz powiązaną z usługami spa&wellness. Podstawą rozwoju sektora mają być liczne ośrodki lecznicze i wypoczynkowe w Szczecinie i w pasie nadmorskim, jak również znane uzdrowiska w Świnoujściu, Kamieniu Pomorskim, Kołobrzegu, Połczynie Zdroju i Dąbkach.

Pilotażowo z Bankiem Światowym
Podstawą do zidentyfikowania regionalnych, a docelowo inteligentnych, specjalizacji w województwie zachodniopomorskim jest Regionalna Strategia Innowacji Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2011–2020. Znane są już obszary gospodarki, w których takie inteligentne specjalizacje mogą się rozwijać.
– Bardzo ważne jest, aby strategia inteligentnych specjalizacji, będąca efektem procesu przedsiębiorczego odkrywania, była kompatybilna ze strategią rozwoju województwa oraz programami strategicznymi zarówno w obszarze gospodarki, infrastruktury, jak i polityki społecznej. Od tego zależy koordynowanie procesów związanych z podnoszeniem poziomu innowacyjności i działalności badawczo-rozwojowej, a także z wydatkowaniem środków z programów operacyjnych nowej perspektywy finansowej.
Kolejnym krokiem będzie zidentyfikowanie inteligentnych specjalizacji na podstawie m.in. badania potencjału badawczo-rozwojowego regionu oraz procesu przedsiębiorczego odkrywania. Sektory zostaną zawężone do konkretnych stref specjalizacji o najwyższym potencjale rozwojowym – uściśla M. Szmyt.
Województwo zachodniopomorskie bierze udział w pilotażowym projekcie przedsiębiorczego odkrywania i analizy potrzeb firm. W realizowanym przez Bank Światowy na zlecenie Ministerstwa Gospodarki projekcie uczestniczą tylko 4 regiony: zachodniopomorskie, dolnośląskie, śląskie oraz świętokrzyskie.
Jak wyjaśnia dyrektor, w każdym z regionów zostanie wyselekcjonowane 250 przedsiębiorstw – najbardziej reprezentatywnych ze względu na rozwój inteligentnych specjalizacji na poziomie krajowym, ale także regionalnym – w których międzynarodowi eksperci Banku Światowego przeprowadzą wywiady pogłębione.
W zachodniopomorskim prowadzone są rozmowy z przedsiębiorcami, którzy wykazują potencjał rozwojowy i reprezentują wskazane regionalne specjalizacje gospodarcze województwa. Prowadzony jest także nabór koncepcji projektów z sektora B+R, charakteryzujących popyt na inwestycje badawczo-rozwojowe wśród przedsiębiorców.

Nowe podejście do rozwoju
Określenie inteligentnych specjalizacji nie jest łatwym zadaniem. To proces, który wymaga skutecznej metody działania, aby uzyskany rezultat odzwierciedlał rzeczywiste zjawiska i potrzeby. Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego zaproponował, aby proces ten oprzeć na identyfikacji i kooperacji trzech stref: kluczowych obszarów gospodarczych, otoczenia gospodarczego i tzw. wsparcia pośredniego. Jak to ma działać w praktyce?
– Kluczowe obszary gospodarcze mają stanowić podstawę budowania i rozwijania specjalizacji – mówi M. Szmyt. – Powinny w nich funkcjonować przedsiębiorstwa stabilne, przyszłościowe, z potencjałem innowacyjnym. Istotnym zadaniem jest zdiagnozowanie ich potrzeb, barier oraz określenie ich przydatności i roli w procesie określania inteligentnych specjalizacji.
Drugą strefę stanowi otoczenie gospodarcze, do którego zaliczyć należy kooperantów kluczowych podmiotów gospodarczych, zarówno tych już współpracujących, jak i tych potencjalnych.
Trzecia strefa obejmuje tzw. wsparcie pośrednie m.in. jednostek samorządu terytorialnego, instytucji otoczenia biznesu oraz klastrów, które ma się przyczynić do rozwoju gospodarczego i innowacyjnego w zidentyfikowanych obszarach tematycznych.
Samorządy mają do spełnienia bardzo istotną rolę: mają pobudzać wszystkie sektory i na nie oddziaływać. Jak? Poprzez organizowanie tzw. spotkań fokusowych przedsiębiorców, jednostek naukowo-badawczych i instytucji otoczenia biznesu, podczas których ustalany będzie zakres i formuła współpracy.
Profitem takich działań samorządów będzie ich rozwój, poprawa bezpieczeństwa, zdrowia, infrastruktury itp.

Wsparcie także dla kooperantów
Jak zapewniają samorządowcy, inteligentne specjalizacje to nie tylko lista sektorów i technologii, to przede wszystkim system powiązań podmiotów zależnych od siebie i wzajemnie się wspierających. Ważną rolę pełnią w nim nie tylko przedsiębiorcy, ale także jednostki samorządu terytorialnego oraz instytucje otoczenia biznesu. W tym systemie bardzo istotna jest rola kooperantów kluczowych podmiotów gospodarczych.
– Choć jednym z podstawowych warunków uzyskania dofinansowania w nowej perspektywie UE będzie wpisywanie się projektu w regionalną strategię inteligentnych specjalizacji, na wsparcie finansowe mogą liczyć także podmioty niekoniecznie z tym sektorem ściśle powiązane – przyznaje M. Szmyt. – Środki finansowe z pierwszej osi priorytetowej, czyli w ramach celu tematycznego dotyczącego podnoszenia konkurencyjności MSP, sektora rolnego, rybołówstwa i akwakultury, będą również dostępne dla przedsiębiorców z otoczenia gospodarczego firm z sektora inteligentnych specjalizacji, tzw. kluczowych kooperantów gospodarczych, którzy działają na ich rzecz.

Miliony euro czekają na innowacyjnych
Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014–2020 jego władze otrzymały 1,6 mld euro (6,7 mld zł). Na rozwój sektora gospodarczego zarezerwowano ponad 340 mln euro, które zostaną rozdysponowane w ramach pierwszej osi priorytetowej Gospodarka-Innowacje-Nowoczesne Technologie.
– Celem jest podniesienie poziomu innowacyjności i konkurencyjności gospodarki regionu dzięki wykorzystaniu potencjału regionalnych i inteligentnych specjalizacji. W ramach osi przewidziane są fundusze na wspieranie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji oraz podnoszenie konkurencyjności MSP, sektora rolnego, rybołówstwa i akwakultury – precyzuje dyrektor.
Ponad 80 mln euro przeznaczono na budowanie pozycji konkurencyjnej regionu, przy czym mają być wykorzystane na inwestycję w sferę badawczo-rozwojową w obszarach gospodarczych o najwyższym potencjale. Są to fundusze przeznaczone na projekty realizowane bezpośrednio przez małe i średnie przedsiębiorstwa. Program zakłada również wsparcie dla: rozwoju infrastruktury B+R przedsiębiorstw, projektów badawczo-rozwojowych przedsiębiorstw realizowanych samodzielnie bądź wspólnie z innymi przedsiębiorcami i jednostkami naukowymi, wspólnych laboratoriów przedsiębiorstw lub centrów prototypowania.
Poza pulą pieniędzy na przedsięwzięcia przedsiębiorstw ściśle powiązane z prowadzeniem własnych prac badawczo-rozwojowych do dyspozycji mikro-, małych i średnich firm pozostanie jeszcze 170 mln euro. Mogą one zostać zainwestowane w nowe linie produkcyjne, maszyny, urządzenia, wartości niematerialne i prawne, podnoszące innowacyjność i konkurencyjność firm.

Inicjatywa JEREMIE – wsparcie dla ekspansji
W przyszłości zachodniopomorskie przedsiębiorstwa będą mogły dalej korzystać z instrumentów finansowych w ramach inicjatywy JEREMIE. Oferta skierowana jest do firm, które planują wzmacnianie podstawowej działalności, realizację nowych projektów lub wchodzenie na nowe rynki. Dotyczy to inwestycji w środki trwałe, wartości niematerialne i prawne oraz kapitał obrotowy, pod warunkiem, że będzie to powiązane z działalnością inwestycyjną i dalszą ekspansją przedsiębiorstwa.
Jak oceniają samorządowcy, inicjatywa JEREMIE spotkała się dotąd z bardzo dużym zainteresowaniem. W perspektywie finansowej 2014–2020 będzie ona kontynuowana, a forma finansowania ma zależeć od poziomu ryzyka w projekcie. W przypadku projektów polegających na zakupie maszyn, urządzeń i gotowych technologii, czyli obarczonych niskim ryzykiem biznesowym i technologicznym, wsparcie nie będzie udzielane w formie dotacji. W przypadku projektów bardziej ryzykownych, o znaczeniu przełomowym, większe znaczenie będą odgrywały instrumenty bezzwrotne.

Ostatnio zmieniany poniedziałek, 22 grudzień 2014 11:58

Zobacz też


Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Szukaj

Logowanie