InfrastrukturaMiesięcznik

środa, 01 październik 2014 00:00

Inteligentne specjalizacje dźwignią gospodarki regionów

Napisane przez  Marzena Zbierska
Inteligentne specjalizacje dźwignią gospodarki regionów FOT. gratisography.com

Pomorze chce się specjalizować w technologiach informacyjnych, Wielkopolska w przemyśle meblarskim, Warmia i Mazury stawiają na ekonomię wody, w centralnej Polsce ma się rozwinąć przemysł włókienniczy, a podkarpackie wybrało lotnictwo i kosmonautykę. Krajowe Inteligentne Specjalizacje to gałęzie gospodarki, w obrębie których mają powstawać projekty dofinansowywane przez Unię Europejską. Tym sposobem nauka i biznes osiągną wspólny cel
– fundusze na innowacje.

 Określenie Krajowych Inteligentnych Specjalizacji (KIS) to warunek uruchomienia funduszy unijnych w ramach nowej perspektywy finansowej na lata 2014–2020. W Polsce na poziomie krajowym zdefiniowano 18 inteligentnych specjalizacji, które podzielono na 5 działów: Zdrowe Społeczeństwo, Biogospodarka Rolno-Spożywcza, Leśno-Drzewna i Środowiskowa, Zrównoważona Energetyka, Surowce Naturalne i Gospodarka Odpadami oraz Innowacyjne Technologie i Procesy Przemysłowe. Za identyfikację i wdrażanie inteligentnych specjalizacji w regionach odpowiedzialne są urzędy marszałkowskie. Wybór regionalnych specjalizacji został już zakończony. W każdym z 16 województw dokonywano go według różnych metod oraz na różnym poziomie ogólności, jednak zachowano zbieżność tematyczną między poziomem krajowym a regionalnym. Oba poziomy mają się wzajemnie uzupełniać, a nie wykluczać.


Jakie obszary mogą liczyć na wsparcie?
Z funduszy unijnych przeznaczonych na wsparcie badań, rozwoju i innowacji w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój (POIR) będą finansowane wyłącznie projekty dotyczące inteligentnych specjalizacji, czyli tych o największym potencjale innowacyjnym i konkurencyjnym.
Co z branżami, które nie mieszczą się w zakresie regionalnych inteligentnych specjalizacji? KIS jest dokumentem otwartym, dlatego możliwe jest uzupełnienie listy specjalizacji o nowe, wcześniej nieodkryte. Jak podaje biuro prasowe Ministerstwa Gospodarki, obecnie prowadzone są negocjacje z Komisją Europejską, w związku z czym, nie jest przesądzone, które instrumenty będą przeznaczane wyłącznie na wsparcie KIS, a które na wsparcie odkrywania i wyłaniania nowych specjalizacji.
Jak będzie się to odbywać? Nowe specjalizacje będą wyłaniane w ramach systemu monitorowania. W tym celu ma zostać powołana Grupa Konsultacyjna, w której skład wejdą m.in. przedstawiciele 16 województw. Prace grupy będą polegać na wydawaniu rekomendacji w zakresie wdrażania i monitorowania KIS oraz na wskazywaniu potencjalnych zmian w KIS w oparciu o doświadczenia zdobywane podczas wdrażania programów operacyjnych w nowej perspektywie finansowej na lata 2014–2020 – czytamy w informacji Ministerstwa Gospodarki.
O potencjale przedsiębiorstw w zakresie wdrażania innowacyjnych rozwiązań oraz wprowadzania polskich produktów na rynki zagraniczne będą informowały instrumenty wsparcia przewidziane w ramach POIR – programy sektorowe oraz Krajowe Klastry Kluczowe.

Premiowane konsorcja biznesu i nauki
Nowa perspektywa finansowa na lata 2014–2020 ma dwa priorytety: koncentracja tematyczna oraz innowacje. Najwięcej skorzystają takie projekty, które z jednej strony wpisują się w zakres KIS, a z drugiej odznaczają się wysokim potencjałem innowacyjnym.
Co dalej będzie się działo w regionach?
– W Wielkopolsce zostały zdefiniowane obszary inteligentnych specjalizacji – informuje Hanna Mieszała z Wielkopolskiego Obserwatorium Innowacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego. – Trwają prace nad sformułowaniem Regionalnej Strategii Innowacji dla Wielkopolski na lata 2015–2020, wskazującej na silne strony regionu, w oparciu o istniejący potencjał gospodarczy i naukowy z uwzględnieniem wyzwań stojących przed województwem. Wielkopolskie inteligentne specjalizacje znajdą wsparcie finansowe w Wielkopolskim Regionalnym Programie Operacyjnym na lata 2014–2020.
Wsparcie UE ma się przyczynić do zwiększenia udziału przedsiębiorstw w finansowaniu prowadzonych przez naukowców prac badawczo-rozwojowych. Z tego powodu większość instrumentów będzie przeznaczona dla konsorcjów składających się z przedstawicieli biznesu i nauki. Efektem takiego podejścia mają być projekty odpowiadające na potrzeby rynku, ale realizowane w oparciu o wiedzę instytutów naukowych i uczelni wyższych.
Jak to ma działać w praktyce? Do kogo należy inicjatywa?
– To właśnie firmy powinny wykazać się aktywnością. Na Podkarpaciu dotyczy to m.in. przedsiębiorców z branży lotniczej, która jest i będzie jedną z naszych inteligentnych specjalizacji. Do nich należy inicjatywa, jeśli idzie o kreowanie nowych projektów badawczo-rozwojowych, nowych wdrożeń. Współpraca firm z bazą naukowo-badawczą w regionie i poza nim powinna zostać zintensyfikowana – mówi Tomasz Leyko, rzecznik prasowy marszałka województwa podkarpackiego.
Jak podkreśla T. Leyko, warunkiem uruchomienia środków przewidzianych w Regionalnym Programie Operacyjnym na badania, rozwój i innowacje jest odkrycie ciekawych pomysłów, które zostaną przełożone na język unijnych projektów.
– Samorząd województwa będzie wspierał firmy, uczelnie, klastry i innych potencjalnych beneficjentów w staraniach o środki z krajowych programów operacyjnych i nie tylko. Na poziomie wspólnotowym do wzięcia są miliony euro, chociażby z programu Horyzont 2020 – wskazuje T. Leyko.
Oprócz konsorcjów stworzone zostaną Grupy Robocze ds. Krajowych Inteligentnych Specjalizacji. Będzie to niejako forum wymiany informacji i spostrzeżeń biznesu i nauki, co ma służyć wypracowaniu wspólnej wizji rozwojowej poszczególnych specjalizacji.
W drugiej połowie br. odbyły się pierwsze spotkania informacyjne grup roboczych. Po ostatnim spotkaniu zostanie uruchomiony nabór do 15 Grup Roboczych, a zaproszeni do nich zostaną przedstawiciele przedsiębiorstw, nauki, instytucji otoczenia biznesu oraz organizacji pozarządowych.

Gospodarcza tradycja siłą Podkarpacia
W tych regionach, gdzie przez dziesięciolecia rozwijały się konkretne dziedziny gospodarki, powstawały wyspecjalizowane firmy, rozbudowywano określone branże, wybór inteligentnych specjalizacji podpowiadały tradycje. W województwie podkarpackim jedną z takich branż jest lotnictwo.
– Jest to sektor, którego tradycje w podkarpackim sięgają początków ubiegłego wieku – mówi T. Leyko. – Udało mu się przetrwać trudny okres transformacji ustrojowej początków lat 90. XX w. i, co bardzo istotne, w najmniejszym stopniu nie ucierpiał podczas ostatniego kryzysu w światowej gospodarce.
Właśnie lotnictwo i kosmonautyka zostały wskazane w projekcie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Podkarpackiego na lata 2014–2020.
Polski przemysł lotniczy to dziś prawie 120 przedsiębiorstw zatrudniających 25 tys. osób, a łączna wartość jego sprzedaży w 2013 r. osiągnęła 2 mld USD. Około 90% tego potencjału skupione jest w klastrze Dolina Lotnicza, z siedzibą w Rzeszowie.
– Stowarzyszenie to zalicza się do najszybciej rozwijających się klastrów lotniczych na świecie. Mam tu na myśli potencjał produkcyjny, wdrażanie najnowocześniejszych technologii oraz budowę nowych centrów badawczo-rozwojowych i biur konstrukcyjnych. Podczas ostatnich 10 lat w rozwój przedsiębiorstw Doliny Lotniczej zainwestowano ponad 1,5 mld USD – informuje T. Leyko.
Wielkim wsparciem dla branży jest bardzo dobrze dostosowany lokalny system edukacji. Ważną rolę odgrywa jedno z najnowocześniejszych w Europie laboratoriów materiałów dla lotnictwa Politechniki Rzeszowskiej.
– Wprawdzie kosmonautyka to nowy, nieeksploatowany dotychczas obszar, lecz w regionie są już firmy i uczelnie, które są nim zainteresowane – zapewnia T. Leyko.

Wielkopolska – wyzwania źródłem inspiracji
W Wielkopolsce wybór inteligentnych specjalizacji poprzedziło podzielenie potencjalnych obszarów na dwie grupy: obszary związane z tradycyjnymi specjalizacjami gospodarczymi oraz te, których podstawą są stojące przed Wielkopolską wyzwania. Jedną ze specjalizacji regionu są wnętrza przyszłości. Co kryje się pod tym określeniem?
– Wnętrza przyszłości to branża meblarska oraz wyposażenia wnętrz – informuje H. Mieszała. – Obie branże mają w Wielkopolsce duży potencjał wytwórczy i produkcyjny, a poza tym towarzyszą im szybko rozwijające się dziedziny, jak projektowanie i wzornictwo przemysłowe.
Wielkopolska specjalizuje się również w produkcji drewna, papieru i produktów pochodnych, dlatego obszar „wnętrza przyszłości” oprócz mebli obejmuje produkcję wyposażenia wnętrz odpowiadającego potrzebom i wyzwaniom stojącym przed współczesnym człowiekiem.
– Źródłem inspiracji dla wnętrz przyszłości mogą być wyniki badań naukowych z zakresu m.in. psychologii, antropologii i socjologii oraz nauk technicznych. Dzięki temu mogą powstawać produkty, które sprostają wymogom użytkowników – mówi H. Mieszała.
Tutaj pole do popisu mają naukowcy, projektanci i firmy, które swój rozwój będą opierać na tworzeniu spersonalizowanych mebli i artykułów wyposażenia wnętrz z wysokiej jakości surowców i komponentów. Wszystko z wykorzystaniem energooszczędnych technologii oraz innowacyjnych rozwiązań z zakresu nowoczesnego wzornictwa.

Branże strategiczne i matryca technologii
Nowoczesny przemysł włókienniczy i mody to jedna ze strategicznych branż regionu łódzkiego. Została ona wybrana w procesie przedsiębiorczego odkrywania, który został podzielony na dwa etapy: najpierw nastąpił wybór branż strategicznych, nazwanych lokomotywami rozwoju, a dopiero potem na te branże nałożono matrycę technologii kluczowych.
– Wykorzystanie technologii kluczowych w branżach strategicznych ma na celu wypracowanie specjalizacji regionalnych. Inaczej mówiąc, specjalizacją regionu będzie zastosowanie biotechnologii, nanotechnologii i materiałów funkcjonalnych, mechatroniki, technologii komunikacyjnych i informatycznych. Dopiero połączenie branży z technologią stworzyło specjalizację regionalną – uściśla Jacek Skwierczyński z Departamentu ds. Przedsiębiorczości Urzędu Marszałkowskiego Województwa Łódzkiego.
W przypadku nowoczesnego przemysłu włókienniczego może znaleźć to zastosowanie w produkcji odzieży funkcjonalnej. Zaawansowane technologie już dziś są wykorzystywane przy produkcji odzieży dla przemysłu zbrojeniowego, policji, wojska czy służb ratunkowych.
Bez względu na metodę wyboru regionalnych specjalizacji w każdym przypadku kluczowe będzie stworzenie systemu współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami a nauką. Od tych relacji zależy najwięcej.

Ostatnio zmieniany poniedziałek, 22 grudzień 2014 09:18
Więcej w tej kategorii: Dekady dobrej energii »

Zobacz też


Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Szukaj

Logowanie