InfrastrukturaMiesięcznik

poniedziałek, 01 wrzesień 2014 00:00

Wynalazki skrojone na miarę

Napisane przez  Marzena Zbierska
Wynalazki skrojone na miarę Fot. Fotolia.com

Naukowcy z Krakowa pracują nad innowacyjnym systemem monitoringu zapór i wałów. Technologią zainteresowała się firma NeoStrain. W Poznaniu powstaje prototyp autobusu miejskiego, o jakim jeszcze w żadnej innej fabryce na świecie się nie myśli.
Pionierem chce być Solaris.

Świat nauki stoi otworem przed tymi przedsiębiorcami, którzy poszukują innowacji. Współpraca często wiąże się z ekstremalnym wysiłkiem, ale może dać jeszcze więcej – pozycję na światowym rynku.
Wrocław. Jeden z klientów wrocławskiej firmy Infis, zajmującej się dostarczaniem systemów automatycznej lokalizacji pojazdów, zapytał o możliwość wygenerowania raportu, którego wcześniej nie otrzymywał, a który pozwoliłby mu uzyskać spore oszczędności. Klient chciał kontrolować zachowania swoich kierowców na drodze, a konkretnie ich technikę jazdy. Chodziło głównie o to, czy przestrzegali zasad tzw. ekojazdy, tj. unikali np. gwałtownego przyspieszania czy jazdy na nieodpowiednim biegu. Spółka Infis miała dwa wyjścia: albo opracować technologię, angażując własne zasoby, albo znaleźć jednostkę naukową, która zrobi to szybciej i w efekcie również taniej.

Raport dzięki sztucznej inteligencji
Szczęśliwie w skrzynce e-mailowej Przemysława Kropidłowskiego, starszego specjalisty ds. projektów Infis, znalazła się informacja Wrocławskiego Parku Technologicznego (tam Infis ma swoją siedzibę) o programie „Dolnośląski Bon na Innowacje”. Rozwiązanie spadło jak z nieba, a P. Kropidłowski uznał, że lepiej zdać się na specjalistów, jeżeli istnieje taka możliwość.

Infis otrzymał wsparcie naukowców z Politechniki Wrocławskiej. Ich zadaniem było opracowanie prototypu sztucznej sieci neuronowej (SSN), która do analizy i oceny tzw. ekojazdy będzie wykorzystywać rejestrowane przez terminale GPS parametry pracy pojazdów. Jej zadaniem było wyliczenie procentowego udziału prawidłowej techniki jazdy w całym zarejestrowanym i raportowanym przejeździe.

– Na razie raport wykorzystywany jest przez jednego z naszych klientów z branży transportu ciężkiego – mówi P. Kropidłowski. – Służy do kontroli i dyscyplinowania kierowców, aby cały czas prawidłowo prowadzili pojazdy. Jest to rozwiązanie nowe, wciąż dopracowywane i badane, jednak wyniki, jakich dostarcza, odpowiadają oczekiwaniom klienta i co najważniejsze stanowią odzwierciedlenie rzeczywistej techniki jazdy danego kierowcy.

Jaki ma to wpływ na wzrost konkurencyjności firmy Infis? Zdaniem P. Kropidłowskiego można będzie to ocenić po upływie około roku, gdy produkt zostanie wdrożony w kilku firmach.

– Już teraz zauważyliśmy wzrost zainteresowania naszymi produktami ze względu na dostępność raportu. Wdrażanie rozwiązań innowacyjnych to dobry sposób na budowanie przewagi konkurencyjnej – dodaje. – Sztuczne sieci neuronowe otwierają nowe możliwości analizy i przetwarzania danych, których nie udałoby nam się poznać bez realizacji projektu. W naszym przekonaniu to dopiero początek tworzenia rozwiązań telematycznych bazujących na SSN. Bardziej skomplikowane sieci są w stanie same się douczać, wystarczy tylko zasilać je nowszymi danymi.

Na pewno będziemy rozwijać to rozwiązanie, ponieważ urządzenia rejestrujące GPS są coraz nowocześniejsze. Możemy też przesyłać więcej danych, szybciej i w niższej cenie. Wszystkie te zmiany mają ogromny wpływ na zwiększenie dokładności wyniku końcowego raportu. Jesteśmy przekonani, że w przyszłości bez wykorzystania tego typu technologii nie będziemy w stanie dostarczyć klientom informacji odpowiedniej jakości.

Specjalista Infis przyznaje, że w działalności badawczo-rozwojowej najtrudniejszy jest pierwszy krok, czyli określenie i analiza problemu badawczego. W przypadku konieczności nawiązania współpracy z jednostkami badawczymi wydaje się, że pierwszy krok powinien zrobić przedsiębiorca.
– Jeżeli rodzi się pomysł, lepiej poszukać zespołu, który będzie w stanie go urzeczywistnić, niż czekać, aż ktoś nas uprzedzi – radzi P. Kropidłowski.

Kraków. Prace badawcze nad zastosowaniem termomonitoringu do oceny stanu technicznego ziemnych obiektów hydrotechnicznych prowadzone są przez naukowców z Politechniki Krakowskiej od wielu lat. Badania, publikacje, finansowanie – wszystko układa się pomyślnie. Uczelnia, a ściślej Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej, współpracuje z najważniejszymi jednostkami badawczymi na świecie i ma na swym koncie istotne osiągnięcia. Jeszcze do niedawna brakowało jednego elementu – partnera biznesowego z kapitałem niezbędnym do zastosowania wyników badań w praktyce i to na szerszą skalę.

Dzięki zawarciu trójstronnego porozumienia, pojawiła się szansa na rozwinięcie szeregu nowych technologii w zakresie termomonitoringu i ich komercjalizację. W marcu br. naukowcy z PK, firma NeoStrain i Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów sformalizowali realizację wspólnego projektu badawczego, którego elementy były wstępnie, wspólnie realizowane już od 2013 roku.

Innowacyjnych firm ze świecą szukać
Główny partner przemysłowy projektu, firma NeoStrain, poza znaczącymi sukcesami ma też doświadczenie w funkcjonowaniu na rynkach zagranicznych (m.in. dotyczące innowacyjnych produktów). Na tym właśnie opiera swój rozwój.
– Muszę przyznać, że gdyby nie firma NeoStrain, mielibyśmy problem z rozwojem i komercjalizacją technologii w dziedzinie termomonitoringu. To firma wyjątkowa w skali Polski, jeśli idzie o stosunek do wdrażania innowacji – podkreśla dr inż. Krzysztof Radzicki z Politechniki Krakowskiej, kierownik projektu po stronie PK.

Jak to się stało, że NeoStrain zwrócił się do krakowskich naukowców?
– Do nawiązania współpracy z Politechniką Krakowską zachęcił nas prof. Zbigniew Kledyński z Politechniki Warszawskiej, który rekomendował dr. Krzysztofa Radzickiego jako młodego, ale dynamicznego naukowca, a metodę, nad którą pracuje, jako bardzo obiecującą. Fakt, że PK i dr inż. Radzicki współpracowali z GPW już wcześniej, ułatwił nawiązanie kontaktu – wspomina Grzegorz Bednarski, prezes NeoStrain.

W ramach projektu opracowywanych jest szereg innowacyjnych technologii pomiarowych oraz realizowana jest ich integracja w zaawansowany, innowacyjny system termomonitoringu procesów destrukcyjnych, filtracyjnych (w tym przecieków) i erozyjnych (wypłukiwanie gruntu). Przeznaczony w szczególności do monitorowania obiektów piętrzących, takich jak zapory, wały kanałów i wały przeciwpowodziowe.
– Procesy te odpowiadają za 46% katastrof zapór na świecie oraz za blisko 30% katastrof wałów przeciwpowodziowych, do jakich doszło podczas powodzi w Polsce w 2010 r. – informuje dr inż. K. Radzicki. – System projektowany jest ze szczególnym ukierunkowaniem na aplikację w systemach typu SHM (Structural Health Monitoring), to jest systemach automatycznego monitoringu stanu obiektu. Kluczowymi jego cechami jest ciągłość detekcji procesów destrukcyjnych na całej długości obiektu, ich wczesna i dokładna detekcja oraz możliwość ich czasoprzestrzennej analizy.

Innowacja dla bezpieczeństwa
Jak zaznacza dr Radzicki, wdrożenie tego systemu ma umożliwić wczesną i dokładną analizę procesów filtracyjno-erozyjnych, co z kolei pozwoli po pierwsze na zwiększenie bezpieczeństwa zapór i wałów, po drugie na dokładniejszą ocenę ich stanu, a po trzecie na optymalizację i zminimalizowanie kosztów ich remontów wynikających z postępu wspomnianych procesów destrukcyjnych.

Największymi zaletami systemu będzie jego dużo łatwiejsza instalacja oraz dużo mniejszy koszt niż ekwiwalentnych systemów wykorzystujących znane technologie.
– Realizacja projektu wymagała wiele wysiłku i starań. Całe szczęście nie pojawiły się krytyczne problemy. Mieliśmy do czynienia z wyjątkowym splotem bardzo korzystnych okoliczności, wiedzy i doświadczenia – dodaje K. Radzicki. – Pozytywnie sprawdził się system regionalnego finansowania projektów badawczo-rozwojowych, w naszym przypadku obsługiwany przez Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości. Jednakże, generalnie system pozyskiwania środków na prace badawczo-rozwojowe w Polsce rodzi szereg problemów i po bliższym poznaniu budzi pewne zniechęcenie, ale wierzę, że dzieje się tak dlatego, iż jest jeszcze w stanie rozwoju i dopracowywania.

Światowy potencjał i budowanie przewagi
Jak partnerzy projektu wyobrażają sobie przyszłość opracowanej technologii?

Od samego początku, jak zaznacza dr Radzicki, była ona projektowana jako produkt światowy, a jej wdrożenie na rynku polskim planowane jest niejako przy okazji. Potwierdza to prezes NeoStrain: – Ta technologia ma światowy potencjał i właśnie podejmujemy działania umożliwiające jego wykorzystanie. W ciągu najbliższych kilku miesięcy planujemy uruchomić pierwszą instalację pilotażową poza Europą. Jak wynika z analiz rynkowych, po osiągnięciu zakładanych celów technologicznych staniemy się jednym z kilku rynkowych liderów na świecie.

NeoStrain uczestniczy w realizacji wielu innych projektów badawczych, współpracuje z uczelniami w kreowaniu innowacji. Czy to dobry sposób na budowanie przewagi konkurencyjnej na rynku?
– Wdrażanie innowacji technologicznych jest kosztowne, ryzykowne i wiąże się z pokonywaniem wielu trudności – przyznaje G. Bednarski. – Wybraliśmy sobie strategię konkurencji, która wymaga od nas wielkiego wysiłku, ale daje duże możliwości wzrostu. W mojej opinii to dobra metoda budowania przewagi dla ambitnych, którzy są gotowi na ekstremalnie wysoki wysiłek.
Poznań. W stolicy Wielkopolski powstaje pierwszy polski autobus o długości ponad 20 m, z wieloosiowym napędem hybrydowym zasilanym gazowymi paliwami ekologicznymi. Projekt, o którym mowa, jest realizowany w ramach programu „INNOTECH” koordynowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.

Wsparcie dla śmiałych decyzji
Współpraca pomiędzy wszystkimi wykonawcami projektu (Politechniką Poznańską, Politechniką Warszawską i przedsiębiorstwem Solaris Bus & Coach SA) a NCBiR układa się na tyle pomyślnie, że już w trakcie realizacji projektu możliwe było skorygowanie jego założeń.
– Wprowadziliśmy dość istotną zmianę w układzie napędowym nowo projektowanego pojazdu w stosunku do założeń zawartych we wniosku o dofinansowanie, na którą otrzymaliśmy zgodę NCBiR – zaznacza Rafał Białek, kierownik zarządzania projektami w Solaris Bus & Coach. – Początkowo nasz projekt zakładał, iż układ napędowy będzie składał się z silników elektrycznych zasilanych z baterii oraz generatora prądu napędzanego gazowym silnikiem spalinowym. W trakcie prac nad projektem ze względów technicznych oraz ekologicznych zmieniliśmy pierwotną koncepcję, zastępując generator prądu ogniwem paliwowym zasilanym wodorem. Wprawdzie wzrósł stopień skomplikowania i zakres prac, ale dzięki zmianie pojazd będzie jeszcze bardziej innowacyjny.

Jak zaznacza R. Białek, Polska jest krajem o wysokim udziale transportu zbiorowego w przewozach miejskich. Utrzymanie się tej tendencji jest uzasadnione względami zarówno technicznymi, ekonomicznymi, jak i środowiskowymi.
– Stąd też rosnące w krajach Unii Europejskiej poparcie dla poglądu, że należy dostosować popyt na usługi komunikacji zbiorowej do podaży. Jedną z podstawowych zasad tej polityki jest priorytetowe traktowanie komunikacji zbiorowej, a zwłaszcza komunikacji miejskiej – mówi R. Białek.

Efektem realizacji projektu Solaris Bus & Coach ma być prototyp autobusu o długości powyżej 20 m. W planach jest także przetestowanie nowej konstrukcji pojazdu wraz z elementami innowacyjnego układu napędowego – to z punktu widzenia ochrony środowiska kluczowy element konstrukcji.

Pojazd zerowej emisji marki Solaris
– System ogniw paliwowych ma wyeliminować emisję związków szkodliwych podczas eksploatacji pojazdu. Należy podkreślić, iż znacząco ulepszony produkt będzie cechował się niezawodnymi parametrami użytkowymi i jakościowymi oraz najwyższym możliwym do uzyskania wskaźnikiem ekologicznym, który zakwalifikuje go do kategorii Zero-EmissionsVehicle – zaznacza specjalista z Solaris Bus & Coach.

Podpoznańska fabryka ma szansę od razu zdobyć przewagę nad konkurencją, która nie posiada w ofercie pojazdu o długości powyżej 20 m, wykorzystującego hybrydowy układ napędowy z ekologicznym systemem ogniw paliwowych. Również prestiż marki Solaris na arenie międzynarodowej ma szansę się umocnić, żaden inny producent bowiem nie zbudował jeszcze tak dużego i skomplikowanego technicznie pojazdu o konstrukcji niskopodłogowej.
– Już kilkakrotnie do firmy Solaris Bus & Coach zwracali się klienci zainteresowani autobusem o długości większej niż 20 m. Byli to przedstawiciele różnych krajów europejskich i nie tylko, jednak najwięcej konkretnych zapytań napływa z dużych miast w Europie. Wśród miast, które poważnie myślą o rozbudowie szybkiej komunikacji miejskiej i wykorzystaniu dwudziestometrowych autobusów (traktowanych jako alternatywa dla tramwajów) są Sztokholm i Malmö. Projektowany autobus wpisuje się w oczekiwania klientów z krajów skandynawskich oraz wielkich aglomeracji miejskich znajdujących się na kontynencie europejskim, które dążą do zminimalizowania emisji substancji szkodliwych – ocenia R. Białek.

Łódź. Innowacyjna technologia usuwania rtęci ze spalin powstających w efekcie wykorzystania węgla brunatnego w sektorze energetycznym to przedmiot badań naukowców z Politechniki Łódzkiej, a konkretnie z Instytutu Chemii Ogólnej i Ekologicznej, Instytutu Maszyn Przepływowych i Instytutu Inżynierii Materiałowej.

Partnerem biznesowym projektu stała się spółka PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA, która już wcześniej poszukiwała rozwiązania problemu szkodliwych emisji. Znalazło to swoje odzwierciedlenie w zapoczątkowanym w 2011 r. w PGE GiEK SA tzw. programie rtęciowym.
– Program obejmuje wiele działań zaplanowanych na kilka lat, które pozwolą spółce przygotować się do sprostania przyszłym wymogom legislacyjnym w zakresie emisji rtęci do atmosfery – informuje Iwona Paziak, rzecznik prasowy PGE GiEK SA. – W pierwszym etapie programu zbadano zawartość rtęci w węglach i innych spalanych paliwach oraz przeprowadzono badanie bilansowe obiegu rtęci w procesie spalania.

Praktyka ze wsparciem naukowców i UE
Kiedy przyszła kolej na przeprowadzenie praktycznych prób usuwania rtęci, ze względu na nowatorski charakter prac badawczych, uznano, że zadanie to będzie realizowane we współpracy z instytucją naukową, z wykorzystaniem unijnych funduszy pomocowych.
– Wybór padł na Politechnikę Łódzką z racji jej osiągnięć w badaniu zjawisk emisji rtęci. Nie bez znaczenia było też podpisanie w 2011 r. porozumienia o współpracy naukowo-technicznej pomiędzy Politechniką Łódzką a PGE GiEK SA. Efektem tego był wspólny udział w konkursie ogłoszonym przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju – informuje I. Paziak.

Tym sposobem współpraca uczelni i spółki energetycznej zyskała formalne ramy i – co ważne – finansowanie.
– Efektem końcowym prac badawczych, prowadzonych najpierw w skali laboratoryjnej, a następnie w urządzeniu badawczym zbudowanym na pracującym bloku energetycznym, będą wytyczne, które posłużą do budowy kompleksowej instalacji przemysłowej do usuwania i utylizacji rtęci.
Po zakończeniu realizacji projektu PGE GiEK SA będzie właścicielem praw majątkowych do tej technologii. Pozwoli to, w przypadku wprowadzenia restrykcyjnych limitów emisji rtęci, na zastosowanie jej na własnych obiektach.

Kompozyt walczy o patent
Nie jest wykluczone, że efekty projektu rtęciowego zostaną wykorzystane na szerszą skalę.

Badania mające na celu opracowanie technologii, które pozwoliłyby zredukować emisję rtęci w sektorze energetycznym, są prowadzone w wielu krajach, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych.

W Polsce emisja rtęci systematycznie spada, niemniej jeśli idzie o jej wielkość, wciąż zajmujemy czołowe miejsce w Europie. Głównym źródłem emisji są procesy spalania węgla do celów energetycznych i wszystko wskazuje na to, że przez najbliższe dziesięciolecia tak pozostanie.

Naukową istotą projektu Politechniki Łódzkiej jest zgłoszony do opatentowania wynalazek – wielowarstwowy kompozyt do rewersyjnej sorpcji rtęci oraz sposób sorpcji i desorpcji rtęci z fazy gazowej. Czy dzięki temu Polska ma szansę stać się prekursorem we wdrażaniu skutecznych i efektywnych kosztowo technologii usuwania rtęci?
– Taka szansa istnieje, dlatego staramy się o patent europejski i międzynarodowy – wyjaśnia prof. dr hab. inż. Małgorzata Szynkowska z Instytutu Chemii Ogólnej i Ekologicznej PŁ. – Po uzyskaniu zamierzonych efektów, nasz wynalazek może znaleźć szerokie zastosowanie w przemyśle, wszędzie tam, gdzie występuje emisja rtęci, nie tylko z procesów spalania węgla.

Jak podkreśla prof. M. Szynkowska, powodzenie technologii na światowym rynku będzie zależało również od tego, jakie normy emisji rtęci wprowadzi Światowa Konwencja Rtęciowa, tzw. Konwencja Minamata. Limity emisji dla poszczególnych branż nie są jeszcze znane. Negocjacje trwają, a Polska również w nich uczestniczy.

Ostatnio zmieniany piątek, 09 styczeń 2015 13:44

Zobacz też


Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Warning: in_array() expects parameter 2 to be array, null given in /home/inframedia/ftp/nowastrona/modules/mod_menuevent/helper.php on line 60

Szukaj

Logowanie