Zmiany w transporcie zbiorowym

- Po polskich drogach jeździ coraz więcej samochodów, w związku z tym średnia prędkość ruchu maleje. Samochody stojące w korkach zużywają więcej paliwa, więc również produkują więcej niektórych zanieczyszczeń komunikacyjnych - wskazywał dr inż. Artur Badyda z Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej. Według danych GUS2 transport w skali kraju odpowiada za ponad 26% całkowitej emisji tlenków azotu, niemal 25% całkowitej emisji tlenku węgla, ponad 12% emisji pyłów i 11% emisji niemetanowych lotnych związków organicznych.

Dużym problemem jest też hałas. W Warszawie przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu stwierdza się wzdłuż niemal 80% dróg krajowych i wojewódzkich.

Wydział Inżynierii Środowiska współpracuje z Wojskowym Instytutem Medycznym przy realizacji programów badawczych nad sprawnością zdrowotną osób mieszkujących przy głównych arteriach Warszawy. Badania potwierdzają występowanie większej zachorowalności na choroby układu oddechowego wśród warszawiaków, w porównaniu z mieszkańcami terenów wiejskich. Drugim, obok zanieczyszczeń powietrza, poważnym zagrożeniem dla zdrowia jest hałas. Zbyt duże jego natężenie powoduje problemy ze snem, utrudnia pracę i wypoczynek. W rezultacie prowadzi to do stanów nerwicowych i zaburzeń słuchu, a może powodować także choroby krążeniowo-naczyniowe.

Zgodnie z zapisami ustaw o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz Prawo Ochrony Środowiska Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska zobowiązane są do dokonywania rocznej oceny jakości powietrza w województwach. W zakresie dopuszczalnych poziomów hałasu, obowiązuje rozporządzenie Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r.

Wszelkie działania zmierzające do poprawy funkcjonowania systemu transportu zbiorowego stanowią szansę dla środowiska naturalnego i są korzystne dla zdrowia ludzi. Zagrożenie dla środowiska można zmniejszać za pomocą: wprowadzania ograniczeń w ruchu samochodów osobowych w centrach miast bądź opłat za wjazd do nich, podnoszenia stawek za parkowanie, tworzenia stref ruchu uspokojonego, wyprowadzania części ruchu, zwłaszcza ciężkiego, z obszarów najgęściej zaludnionych na określone drogi, czy zwiększania skuteczności przeglądów rejestracyjnych. Trzeba jednak pamiętać, że działania te muszą być systemowe - pojedyncze rozwiązania z pewnością nie przyniosą spodziewanych efektów.

Powinno się również rozwijać nowoczesne technologie służące ograniczaniu emisji zanieczyszczeń i hałasu (konstrukcja silnika i pojazdu), wprowadzać urządzenia zabezpieczające przed hałasem (ekrany akustyczne, odpowiednia stolarka okienna). Potrzebna jest też promocja eco-drivingu, pojazdów zasilanych alternatywnymi źródłami energii, oraz szkolenie kierowców w zakresie odpowiedniego stylu jazdy. Należy inwestować w modernizację taboru transportu zbiorowego oraz systemy zarządzania ruchem w skali całego miasta lub nawet aglomeracji. Obszary narażone na niekorzystne działanie zanieczyszczeń winny być pod stałym monitoringiem.

W dbałości o środowisko pomocne są nowoczesne technologie wykorzystywane przy budowie dróg.


Z wprowadzaniem nowych rozwiązań w transporcie wiąże się wiele problemów. Wśród uczestników konferencji słychać było głosy, że nad ostatecznym kształtem ustawy o publicznym transporcie zbiorowym należałoby jeszcze popracować. Czy uwagi inżynierów zostaną wzięte pod uwagę, nikt do końca nie wie. Być może jest już na to po prostu zbyt późno. Ktoś w swojej wypowiedzi zwrócił uwagę na bolesne doświadczenie Polski - przechodzenia od gospodarki planowanej centralnie do gospodarki racjonalnie planowanej. Prawdopodobnie mieszczą się w tym wszystkie próby zmian, które są podejmowane.

Wątpliwości wzbudza anonimowość autora ustawy. Pomimo zapewnień ze strony Ministerstwa Infrastruktury, że projekt był konsultowany ze środowiskiem, dla którego powstaje, nikt z obecnych na sali inżynierów-transportowców nie był zaproszony do udziału w konsultacjach.

Przygotowanie planów transportowych wydaje się skomplikowanym zadaniem. Być może dalsze zgłębianie tematu oraz przekazanie resortowi wniosków zaowocuje pozytywnym rozwiązaniem podejmowanych na Forum kwestii.           

1 Metropolitalny Ośrodek Wzrostu Globalnego.
2 Ochrona Środowiska 2008. Informacje i opracowania statystyczne (2008). Warszawa, GUS.