Przebudowa polskiej energetyki

W jaki sposób wspierany jest rozwój odnawialnych źródeł energii?

Podstawę prawną w Polsce w zakresie wsparcia rozwoju wykorzystania energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii stanowi ustawa Prawo energetyczne. Określa ona główny mechanizm wsparcia, jakim jest system tzw. zielonych certyfikatów. Rozwiązanie to jest mechanizmem rynkowym sprzyjającym rozwojowi energetyki odnawialnej. Jego istotą jest nałożony na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się sprzedażą energii elektrycznej odbiorcom końcowym obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki określonej ilości świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii bądź uiszczenia opłaty zastępczej. Rozdzielenie świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii od fizycznej energii umożliwiło obrót na giełdzie towarowej prawami majątkowymi wynikającymi z tych świadectw.

Uzupełnieniem tego mechanizmu jest obowiązek zakupu przez przedsiębiorstwa energetyczne pełniące rolę sprzedawcy z urzędu całej energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych, przyłączonych do sieci znajdujących się w obszarze działania danego sprzedawcy z urzędu, po średniej cenie rynkowej energii elektrycznej. W rezultacie wytwórca energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych uzyskuje 2 źródła dochodów: ze sprzedaży praw majątkowych, wynikających ze świadectw pochodzenia oraz ze sprzedaży fizycznej energii elektrycznej.

Powyższe mechanizmy wzmocnione są systemem kar nakładanych na przedsiębiorstwa energetyczne za niewypełnienie obowiązków, przy czym środki uzyskane z opłat zastępczych i kar zasilają konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i są przeznaczane wyłącznie na wsparcie finansowe inwestycji związanych z OZE. W ustawie Prawo energetyczne zawarte są również m.in. mechanizmy mające na celu wsparcie dla ciepła wytwarzanego ze źródeł odnawialnych oraz rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce.

Odnosząc się do kwestii biokomponentów i biopaliw ciekłych, należy stwierdzić, że głównymi regulacjami, które określają organizacyjne, prawne i ekonomiczne warunki ich produkcji są ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r.: o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Rynek biokomponentów i biopaliw ciekłych stymulowany jest w Polsce dwoma głównymi mechanizmami wsparcia. Jednym jest system ulg i zwolnień podatkowych a drugim, wprowadzony z dniem 1 stycznia 2008 r. obowiązek zapewnienia określonego udziału biokomponentów w rynku paliw transportowych. Nałożony on został na przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania i importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego paliw ciekłych lub biopaliw ciekłych, którzy sprzedają je lub zużywają na własne potrzeby.

Który rodzaj energetyki odnawialnej rozwija się w Polsce w sposób najbardziej dynamiczny?

Największy obecnie przyrost zainstalowanej mocy widoczny jest w energetyce wiatrowej.

Zgodnie z danymi prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w 2005 r. ogólna moc elektrowni wiatrowych wynosiła 83,3 MW, zaś w 2009 r. 724,5 MW.

W polskich warunkach w perspektywie 2020 roku i latach kolejnych, jednym z najważniejszych źródeł pozyskiwania energii odnawialnej także pozostanie energetyka wiatrowa. Przewiduje się lokalizację farm wiatrowych zarówno na lądzie jak i na morzu.

Przewiduje się także dynamiczny rozwój biogazowni rolniczych w Polsce w ramach tzw. generacji rozproszonej, w małych jednostkach kogeneracyjnych. W tym celu jest przygotowywany dokument „Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce", który zakłada, iż w każdej polskiej gminie do 2020 roku powstanie średnio jedna biogazownia wykorzystująca biomasę pochodzenia rolniczego, przy założeniu posiadania przez gminę odpowiednich warunków do uruchomienia takiego przedsięwzięcia.

Kolejnym rodzajem OZE w bilansie paliwowo-energetycznym kraju będzie wykorzystanie zasobów geotermalnych oraz energii promieniowania słonecznego do celów ciepłowniczych.

Nadal istotne znaczenie będzie miał rozwój energetyki wodnej. Będzie on jednak ograniczony przede wszystkim do tzw. małej energetyki wodnej. W Polsce nie występują sprzyjające warunki do budowy nowych dużych elektrowni wodnych.

Obserwuje się również dynamiczny wzrost wykorzystania biokomponentów w transporcie, związany w szczególności z wprowadzeniem od dnia 1 stycznia
2008 r. obowiązku zapewnienia określonego udziału biokomponentów w rynku paliw transportowych (tj. tzw. Narodowego Celu Wskaźnikowego - NCW).

Celem podejmowanych działań jest taki rozwój wykorzystania OZE, dzięki któremu wzrost gospodarczy następował będzie przy możliwie niskiej emisji gazów cieplarnianych oraz mniejszym zużyciu zasobów energetycznych. Szczególnie przedsiębiorcy powinni zyskać świadomość, iż w niedługiej perspektywie rozwój OZE może stać się ważnym segmentem gospodarki, w oparciu o który będzie można budować przewagę konkurencyjną na rynku energetycznym.